Nằm sâu 25m dưới lòng đất tại Manhattan, kho vàng của Cục Dự trữ Liên bang New York (Fed) từng được coi là “pháo đài” an toàn nhất hành tinh, nơi lưu giữ gần 7.000 tấn vàng của nhiều quốc gia. Tuy nhiên, một làn sóng “hồi hương” vàng đang diễn ra mạnh mẽ, đánh dấu bước ngoặt trong chiến lược quản trị dự trữ ngoại hối toàn cầu.
Những quốc gia tiên phong “dọn kho” khỏi Mỹ
Xu hướng rút vàng về nước hoặc tái phân bổ địa điểm lưu trữ đang trở nên rõ rệt tại các nền kinh tế lớn:
- **Pháp:** Từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026, Ngân hàng Trung ương Pháp đã thực hiện bán 129 tấn vàng không đạt chuẩn tại New York và tái đầu tư vào lượng vàng đạt chuẩn tại Paris. Động thái này giúp Pháp vừa chuẩn hóa chất lượng dự trữ, vừa ghi nhận khoản lãi vốn 12,8 tỷ euro.
- **Hà Lan:** Quốc gia này đã tái cơ cấu danh mục dự trữ bằng cách chuyển dịch trọng tâm từ New York sang London – trung tâm giao dịch vàng vật chất lớn nhất thế giới. Theo Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hà Lan Olaf Sleijpen, việc đặt vàng tại London giúp tăng cường tính thanh khoản và khả năng ứng phó linh hoạt trong các tình huống khủng hoảng.
- **Ấn Độ:** Đây là trường hợp tiêu biểu nhất về xu hướng hồi hương. Chỉ trong giai đoạn 2023-2026, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) đã đưa khoảng 280-300 tấn vàng về nước. Kết quả, tỷ lệ vàng dự trữ nội địa của Ấn Độ tăng vọt từ 38% (năm 2023) lên 77% (năm 2026).
Vì sao các ngân hàng trung ương thay đổi chiến lược?
Việc dịch chuyển vàng không đơn thuần là vấn đề logistics mà xuất phát từ các yếu tố tài chính – chính trị cốt lõi:
- **Đa dạng hóa rủi ro địa chính trị:** Trước những biến động khó lường trong chính sách thương mại và ngoại giao của Mỹ, việc giảm sự phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất giúp các nước bảo vệ tài sản chiến lược khỏi các lệnh trừng phạt hoặc rào cản chính trị.
- **Tối ưu hóa thanh khoản:** Các ngân hàng trung ương đang ưu tiên các trung tâm tài chính có khả năng giao dịch vàng vật chất nhanh chóng, giúp chuyển đổi tài sản sang các công cụ tài chính khác khi thị trường biến động.
- **Quản trị chất lượng:** Như trường hợp của Pháp, việc kiểm soát trực tiếp vàng dự trữ giúp các quốc gia đảm bảo tiêu chuẩn vật chất, tránh các rủi ro liên quan đến tính xác thực của vàng lưu ký tại nước ngoài.
Những “ông lớn” vẫn đặt cược vào New York
Dù làn sóng rút vàng đang lan rộng, một số quốc gia vẫn duy trì sự hiện diện lớn tại Mỹ:
- **Đức:** Hiện đang lưu giữ khoảng 1.236 tấn vàng tại New York. Bundesbank (Ngân hàng Trung ương Đức) vẫn coi Fed là đối tác tin cậy, đồng thời khẳng định việc vận chuyển lượng vàng khổng lồ này về nước là thách thức lớn về an ninh và chi phí.
- **Nhật Bản:** Với khoảng 800 tấn vàng (chiếm gần 95% dự trữ) đặt tại Fed, Nhật Bản là quốc gia phụ thuộc nhiều nhất vào hạ tầng lưu trữ của Mỹ. Đối với Tokyo, vị thế của New York như một trung tâm tài chính toàn cầu vẫn là lợi thế vượt trội để duy trì tính thanh khoản cho dự trữ quốc gia.
Tương lai của dự trữ vàng toàn cầu
Lịch sử lưu trữ vàng đã thay đổi từ thời kỳ Bretton Woods, khi USD gắn chặt với vàng, đến hiện tại – kỷ nguyên của sự đa dạng hóa. Xu hướng hồi hương vàng hiện nay phản ánh sự thận trọng của các nhà điều hành chính sách tiền tệ.
Thay vì tập trung toàn bộ “trứng vào một giỏ”, các ngân hàng trung ương đang hướng tới mô hình lưu trữ phân tán, kết hợp giữa an ninh quốc gia và hiệu quả thanh khoản. Dù New York vẫn giữ vai trò quan trọng, sự dịch chuyển này cho thấy một trật tự tài chính mới đang hình thành, nơi quyền tự chủ và kiểm soát tài sản vật chất được đặt lên hàng đầu.
