**Nguy cơ “cú sốc” giá xăng dầu sau ngày 30/6**
Sau giai đoạn giảm sâu từ đỉnh điểm tháng 3 và tháng 4, giá xăng dầu trong nước đang ghi nhận mức hạ nhiệt đáng kể. Cụ thể, so với thời điểm đạt đỉnh, xăng E5 RON92 đã giảm gần 10.000 đồng/lít, xăng E10 RON95-III giảm hơn 10.600 đồng/lít và dầu diesel giảm tới hơn 21.000 đồng/lít.
Tuy nhiên, sự ổn định này đang đứng trước thách thức lớn khi các nghị quyết về miễn giảm thuế xăng dầu sẽ hết hiệu lực sau ngày 30/6. Nếu khôi phục toàn bộ các sắc thuế (nhập khẩu, TTĐB, GTGT, BVMT) về mức cũ, giá bán lẻ xăng dầu dự kiến sẽ tăng mạnh từ 35% đến hơn 67%. Theo phân tích từ các chuyên gia tài chính, kịch bản này sẽ đẩy CPI bình quân năm 2026 tăng thêm 0,78 điểm phần trăm, gây áp lực trực tiếp lên mục tiêu kiểm soát lạm phát và chi phí sản xuất của doanh nghiệp.
**Bộ Tài chính trình 4 phương án điều chỉnh thuế**
Nhằm hài hòa lợi ích giữa ngân sách nhà nước và sức chịu đựng của nền kinh tế, Bộ Tài chính đã xây dựng 4 phương án dự thảo kéo dài thời hạn giảm thuế từ ngày 1/7 đến hết ngày 30/9/2026. Trong đó, Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ ưu tiên **Phương án 2**, cụ thể:
- Duy trì thuế nhập khẩu MFN ở mức 0%.
- Tiếp tục miễn thuế bảo vệ môi trường (BVMT) và không tính thuế giá trị gia tăng (VAT).
- Khôi phục áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB): Xăng khoáng 10%, xăng E5 là 8% và xăng E10 là 7%.
**Vì sao Phương án 2 được lựa chọn?**
Theo đánh giá của Bộ Tài chính, Phương án 2 mang lại nhiều lợi ích chiến lược:
- **Đảm bảo an ninh năng lượng:** Việc duy trì thuế nhập khẩu MFN 0% tạo điều kiện cho doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống, đặc biệt trong bối cảnh rủi ro xung đột tại Trung Đông vẫn còn tiềm ẩn.
- **Hỗ trợ phục hồi kinh tế:** Việc kéo dài thời gian không tính thuế VAT giúp giảm trực tiếp chi phí logistics và vận tải, tạo dư địa cho doanh nghiệp ổn định sản xuất, từ đó tác động tích cực đến tâm lý người tiêu dùng.
- **Kiểm soát CPI:** Theo tính toán, phương án này chỉ khiến giá xăng dầu tăng nhẹ khoảng 5% so với kỳ điều hành ngày 18/6, tương ứng với mức tăng CPI khoảng 0,11 điểm phần trăm – con số nằm trong ngưỡng kiểm soát an toàn.
- **Cân đối ngân sách:** Dù dự kiến giảm thu ngân sách khoảng 15.400 tỷ đồng, nhưng đây được xem là khoản đầu tư cần thiết để tạo “vùng đệm” chống sốc, tránh gây đứt gãy chuỗi cung ứng và ổn định tâm lý thị trường trước những biến động khó lường của giá dầu thế giới.
Việc khôi phục một phần thuế TTĐB (trong khi không thu đối với dầu diesel) được xem là giải pháp linh hoạt, vừa đảm bảo một phần nguồn thu ngân sách, vừa ít tác động đến chi phí đầu vào của các ngành sản xuất sử dụng nhiên liệu diesel. Đây được xem là bước đi mang tính “cuốn chiếu”, giúp thị trường thích nghi dần với lộ trình đưa thuế về mức bình thường mà không gây ra những cú sốc về giá.
