Trong hoạt động quản trị tài chính doanh nghiệp, việc sử dụng đòn bẩy tài chính để bổ sung vốn lưu động là chiến lược phổ biến. Tuy nhiên, nếu mất khả năng kiểm soát dòng tiền dẫn đến nợ quá hạn, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với áp lực lãi phạt mà còn đứng trước rủi ro mất quyền sở hữu tài sản bảo đảm.
**Vụ việc điển hình: Từ khoản vay 25 tỷ đến nghĩa vụ thanh toán 31,5 tỷ đồng**
Theo hồ sơ từ Bản án số 47/2026/KDTM-PT của TAND TP Cần Thơ, Công ty T. đã ký hợp đồng hạn mức tín dụng 50 tỷ đồng với Ngân hàng TMCP S. để phục vụ kinh doanh. Ngân hàng đã giải ngân cho doanh nghiệp 3 khoản vay với tổng giá trị thực tế hơn 25,3 tỷ đồng, với các mức lãi suất dao động từ 9,83% đến 14,7%/năm.
Để bảo đảm cho các khoản vay này, ông Tăng Thành H. và bà Huỳnh Ngọc Đ. đã thế chấp 4 thửa đất tại TP Cần Thơ. Tuy nhiên, sau một thời gian thực hiện hợp đồng, doanh nghiệp chỉ thanh toán được hơn 1,7 tỷ đồng (bao gồm cả gốc và lãi). Đến ngày 23/3/2025, toàn bộ các khoản vay chính thức chuyển sang nhóm nợ quá hạn.
**Hệ quả pháp lý: Tòa án phán quyết phát mãi tài sản bảo đảm**
Trước tình trạng vi phạm nghĩa vụ thanh toán kéo dài, Ngân hàng S. đã khởi kiện yêu cầu thu hồi nợ. Tại phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm, Hội đồng xét xử xác định Công ty T. phải có nghĩa vụ thanh toán tổng số tiền gốc, lãi trong hạn và lãi quá hạn lên tới hơn 31,5 tỷ đồng.
Điểm đáng chú ý trong phán quyết của tòa án là:
* **Trách nhiệm thanh toán:** Công ty T. phải chịu trách nhiệm thanh toán toàn bộ dư nợ, bao gồm cả lãi phát sinh cho đến khi hoàn tất nghĩa vụ.
* **Xử lý tài sản thế chấp:** Trong trường hợp Công ty T. không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ, Ngân hàng S. có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự xử lý 4 thửa đất đã thế chấp để thu hồi nợ.
* **Nghĩa vụ còn lại:** Nếu số tiền thu được từ việc phát mãi tài sản không đủ bù đắp tổng dư nợ, doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục thanh toán phần còn thiếu cho ngân hàng.
**Bài học cho doanh nghiệp trong quản trị rủi ro tín dụng**
Vụ việc trên là bài học đắt giá cho các doanh nghiệp trong việc quản lý dòng tiền và nghĩa vụ nợ. Việc thế chấp tài sản cá nhân để bảo lãnh cho khoản vay của doanh nghiệp tiềm ẩn rủi ro rất lớn đối với chủ sở hữu khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán.
Các chuyên gia tài chính khuyến nghị, doanh nghiệp cần chú trọng:
1. **Lập kế hoạch dòng tiền chặt chẽ:** Đảm bảo khả năng trả nợ đúng hạn để tránh phát sinh lãi phạt và nợ quá hạn.
2. **Đánh giá rủi ro tài sản bảo đảm:** Cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi thế chấp tài sản, đặc biệt là tài sản cá nhân, vì đây là “phòng tuyến” cuối cùng khi doanh nghiệp lâm vào khủng hoảng.
3. **Chủ động đàm phán:** Khi nhận thấy dấu hiệu khó khăn về tài chính, doanh nghiệp nên chủ động làm việc với ngân hàng để cơ cấu lại nợ thay vì để nợ xấu kéo dài dẫn đến kiện tụng và phát mãi tài sản.
Việc tuân thủ nghiêm ngặt các điều khoản trong hợp đồng tín dụng không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì uy tín tín dụng mà còn là cách tự bảo vệ mình trước những rủi ro pháp lý và tổn thất tài sản không đáng có.
