Trước những luồng thông tin gây xôn xao dư luận về việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) dự kiến mở rộng phạm vi giám sát phòng, chống rửa tiền (PCRT) đối với khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên và lãnh đạo các tổ chức tín dụng (TCTD), cơ quan này đã chính thức lên tiếng đính chính, khẳng định nội dung trên là chưa đúng với bản chất pháp lý của dự thảo Thông tư.
**Đối tượng giám sát là pháp nhân, không phải cá nhân**
Theo NHNN, sự nhầm lẫn xuất phát từ việc hiểu sai đối tượng điều chỉnh của dự thảo. Căn cứ khoản 2 Điều 1 và khoản 2 Điều 2, đối tượng giám sát chính là các “đối tượng báo cáo” bao gồm: ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức trung gian thanh toán và các định chế tài chính khác. Đây là các pháp nhân hoạt động trong lĩnh vực tiền tệ, không phải là cá nhân khách hàng hay các nhà quản trị ngân hàng.
Việc yêu cầu các ngân hàng cung cấp thông tin về cơ cấu hội đồng quản trị, ban điều hành, cổ đông lớn hay quy mô vốn hoàn toàn nằm trong khuôn khổ giám sát an toàn vi mô đã được quy định từ trước. Mục tiêu của dữ liệu này là giúp cơ quan quản lý đánh giá bức tranh tổng thể về mô hình quản trị và cấu trúc rủi ro của từng TCTD.
**Phân loại khách hàng để đánh giá rủi ro hệ thống**
Đối với các nhóm khách hàng đặc thù như khách hàng VIP, khách hàng tổ chức trong lĩnh vực bất động sản, kinh doanh kim loại quý, đá quý hay sòng bạc, NHNN làm rõ: Các TCTD chỉ có trách nhiệm báo cáo số liệu tổng hợp (số lượng khách hàng theo nhóm) nhằm phục vụ công tác phân tích rủi ro theo phương pháp luận của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
NHNN khẳng định: “Việc thu thập số liệu mang tính chất đầu vào để đánh giá tổng thể rủi ro của đối tượng báo cáo, tuyệt đối không phải là việc lập danh sách theo dõi riêng biệt đối với từng cá nhân khách hàng VIP hay lãnh đạo ngân hàng”.
**Không mở rộng phạm vi so với Luật PCRT 2022**
Cơ quan quản lý nhấn mạnh rằng dự thảo Thông tư không mở rộng thêm bất kỳ “đối tượng báo cáo” hay “đối tượng giám sát” nào so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022. Mọi quy định chỉ tập trung vào việc chuẩn hóa trình tự, thủ tục nghiệp vụ giám sát đối với các tổ chức thuộc phạm vi quản lý của NHNN.
Việc hiểu sai hoặc lan truyền thông tin thất thiệt về việc “giám sát khách VIP” có thể gây tâm lý lo ngại không đáng có cho thị trường và khách hàng. NHNN khẳng định các quy định này được xây dựng nhằm mục tiêu minh bạch hóa hoạt động của các TCTD, đảm bảo an toàn hệ thống tài chính quốc gia, chứ không nhằm vào mục đích theo dõi hay giám sát cá nhân khách hàng.
