Trong báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước gần đây, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đã đưa ra kiến nghị quan trọng liên quan đến công tác quản lý vốn tại Công ty Cổ phần PVI. Cụ thể, cơ quan kiểm toán yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các tập thể và cá nhân có liên quan tại PVI đối với khoản đầu tư vào cổ phiếu Ngân hàng TMCP Đông Á (DongA Bank) – khoản mục hiện đã bị chấm dứt toàn bộ quyền và lợi ích cổ đông.
**Khoản đầu tư 37 tỷ đồng và bài toán trích lập dự phòng**
Theo ghi nhận tại báo cáo tài chính năm 2024 của PVI, doanh nghiệp này đã phải trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán với số tiền 37,08 tỷ đồng cho toàn bộ giá trị khoản đầu tư vào DongA Bank. Đây là hệ quả tất yếu sau khi DongA Bank rơi vào tình trạng âm vốn chủ sở hữu và bị đặt trong diện kiểm soát đặc biệt từ tháng 8/2015.
Trước đó, trong báo cáo gửi Quốc hội năm 2022, KTNN đã chỉ ra tình trạng hiệu quả đầu tư tài chính thấp tại nhiều đơn vị, trong đó PVI là một trong những trường hợp đáng chú ý khi phải “xóa sổ” giá trị khoản đầu tư vào ngân hàng này.
**Hệ quả từ quá trình chuyển giao bắt buộc**
Vấn đề tại DongA Bank đã đi đến hồi kết khi ngày 17/1/2025, ngân hàng này chính thức được chuyển giao bắt buộc cho Ngân hàng TMCP Phát triển TP.HCM (HDBank). Sau quá trình này, DongA Bank trở thành ngân hàng thương mại TNHH một thành viên do HDBank sở hữu 100% vốn điều lệ. Từ ngày 14/2, ngân hàng này đã đổi tên thành Ngân hàng số Vikki và di dời trụ sở chính ra Hà Nội.
Theo quy định pháp luật hiện hành về xử lý các ngân hàng yếu kém, khi một ngân hàng bị chuyển giao bắt buộc, toàn bộ quyền và lợi ích của cổ đông hiện hữu sẽ chấm dứt. Vốn điều lệ của ngân hàng sẽ được ghi giảm để xử lý các khoản lỗ lũy kế, đồng nghĩa với việc các khoản đầu tư của cổ đông (như PVI) trở thành tài sản không còn giá trị thu hồi.
**Bối cảnh lịch sử và trách nhiệm quản trị**
Trước khi rơi vào khủng hoảng và bị kiểm soát đặc biệt, DongA Bank từng có cơ cấu cổ đông phức tạp với vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng. Trong đó, nhiều đơn vị và cá nhân nổi bật từng nắm giữ cổ phần lớn như CTCP Xây dựng Bắc Nam 79 (liên quan đến ông Phan Văn Anh Vũ), CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ), Văn phòng Thành ủy TP.HCM và gia đình ông Trần Phương Bình.
Việc KTNN yêu cầu truy trách nhiệm trong thương vụ này phản ánh sự giám sát chặt chẽ đối với các doanh nghiệp có vốn nhà nước trong việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư. Động thái này nhằm đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của ban lãnh đạo các đơn vị khi ra quyết định đầu tư vào các tài sản tài chính có rủi ro cao.
Kết quả kiểm toán tổng hợp năm 2024 cũng cho thấy, không chỉ riêng PVI, nhiều tổ chức tài chính khác cũng đang đối mặt với những bất cập về hiệu quả hoạt động và nợ xấu, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tái cơ cấu và quản trị rủi ro chặt chẽ hơn trong hệ thống tài chính – ngân hàng.
