**Dự trữ ngoại hối Việt Nam: Từ đỉnh cao kỷ lục đến lộ trình điều chỉnh pháp lý**
Sau giai đoạn tích lũy mạnh mẽ, quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước Việt Nam đã có những thay đổi đáng kể trước áp lực từ thị trường tài chính quốc tế và biến động tỷ giá. Trước bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang chủ động đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị định 50/2014/NĐ-CP nhằm hiện đại hóa cơ chế quản lý và tối ưu hóa các công cụ can thiệp thị trường.
**Biến động dự trữ ngoại hối: Những con số biết nói**
Trong giai đoạn 2014 – 2022, NHNN đã tận dụng các điều kiện thị trường thuận lợi để mua ngoại tệ, xây dựng “bộ đệm” vững chắc cho nền kinh tế. Kết quả, dự trữ ngoại hối đã tăng trưởng ấn tượng từ 34,3 tỷ USD (năm 2014) lên mức đỉnh lịch sử 111,8 tỷ USD vào tháng 1/2022.
Tuy nhiên, từ đầu năm 2022 đến nay, những bất ổn từ thị trường tài chính toàn cầu đã gây áp lực lớn lên tỷ giá trong nước, buộc NHNN phải sử dụng dự trữ để điều tiết thị trường. Theo số liệu mới nhất, quy mô dự trữ ngoại hối hiện duy trì ở mức gần 87,6 tỷ USD. Đây vẫn được đánh giá là mức dự trữ an toàn, hỗ trợ đắc lực cho việc thực thi chính sách tiền tệ quốc gia.
**Những thay đổi trọng tâm trong dự thảo Nghị định mới**
Để thích ứng với tình hình mới, NHNN đề xuất những điều chỉnh quan trọng trong dự thảo sửa đổi Nghị định 50:
- **Tối ưu hóa quản lý ngoại tệ ngân sách:** NHNN đề xuất Bộ Tài chính tiếp tục gửi ngoại tệ của Kho bạc Nhà nước tại NHNN, đồng thời xây dựng hạn mức ngoại tệ được giữ lại để đáp ứng nhu cầu chi ngân sách. Phần dư thừa sẽ được bổ sung vào dự trữ ngoại hối quốc gia theo quy định.
- **Đa dạng hóa danh mục dự trữ:** Đáng chú ý, NHNN đề xuất bổ sung Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) – tài sản dự trữ quốc tế do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) phát hành – vào nguồn hình thành dự trữ ngoại hối nhà nước, nhằm tăng tính linh hoạt và đa dạng cho danh mục tài sản.
- **Mở rộng công cụ can thiệp thị trường:** Dự thảo bổ sung nghiệp vụ quyền chọn ngoại tệ và vàng vào các hình thức can thiệp. Điều này tạo cơ sở pháp lý vững chắc để NHNN sử dụng các công cụ phái sinh khi cần thiết, giúp điều tiết thị trường hiệu quả hơn.
- **Hỗ trợ thanh khoản đặc biệt:** Một điểm mới quan trọng là quy định về giao dịch ngoại tệ giữa dự trữ ngoại hối chính thức với các tổ chức tín dụng bị rút tiền hàng loạt. Cơ chế này nhằm đảm bảo an toàn hệ thống, hỗ trợ thanh khoản trong các tình huống khẩn cấp theo chỉ đạo của Thống đốc NHNN.
- **Tinh gọn cơ chế báo cáo:** NHNN đề xuất bỏ quy định Bộ Tài chính kiểm tra việc quản lý dự trữ ngoại hối hằng năm, thay vào đó tập trung vào cơ chế báo cáo minh bạch về tình hình biến động dự trữ lên Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
**Tầm nhìn từ phía chuyên gia**
Việc sửa đổi Nghị định 50 không chỉ đơn thuần là thay đổi thủ tục hành chính mà là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Việc cụ thể hóa các quy định về Quỹ bình ổn tỷ giá và quản lý thị trường vàng sẽ giúp NHNN chủ động hơn trong việc đối phó với các cú sốc từ bên ngoài.
Với các công cụ mới như quyền chọn ngoại tệ và cơ chế hỗ trợ thanh khoản đặc biệt, thị trường ngoại hối Việt Nam được kỳ vọng sẽ vận hành linh hoạt, minh bạch và bền vững hơn trong giai đoạn tới, củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào sự ổn định của chính sách tiền tệ quốc gia.
