Trong nỗ lực tái cấu trúc tài chính và đảm bảo tính minh bạch cho ngành điện, Bộ Công Thương đã gửi hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15 tới Bộ Tư pháp. Điểm nhấn quan trọng trong dự thảo là cơ chế điều chỉnh giá điện linh hoạt nhằm phản ánh đúng chi phí đầu vào và xử lý các khoản lỗ lũy kế của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).
**Cơ chế giá điện: Đảm bảo bù đắp chi phí và lợi nhuận hợp lý**
Dự thảo Luật mới đề xuất giá bán lẻ điện cần được điều chỉnh kịp thời theo biến động của các yếu tố đầu vào. Mục tiêu cốt lõi là đảm bảo bù đắp toàn bộ chi phí hợp lý, hợp lệ, đồng thời duy trì mức lợi nhuận phù hợp để bảo toàn và phát triển vốn cho doanh nghiệp.
Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đưa ra đề xuất mang tính đột phá: Các chi phí sản xuất, cung ứng điện chưa được tính toán đầy đủ trong các kỳ điều chỉnh trước sẽ được phép phân bổ dần vào các kỳ điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tiếp theo. Điều này tạo hành lang pháp lý vững chắc để EVN thu hồi các khoản chi phí phát sinh khách quan – những yếu tố vốn nằm ngoài khả năng kiểm soát của doanh nghiệp.
**Bài toán tài chính: Xử lý khoản lỗ gần 45.000 tỷ đồng**
Theo báo cáo tài chính, giai đoạn 2022-2023, EVN đã chịu áp lực tài chính nặng nề do giá nhiên liệu đầu vào (than, khí) tăng vọt trong khi giá bán lẻ điện không được điều chỉnh tương ứng để kiểm soát lạm phát và hỗ trợ an sinh xã hội. Hệ quả là số lỗ lũy kế của Công ty mẹ – EVN lên tới 50.029 tỷ đồng.
Mặc dù năm 2024, EVN đã ghi nhận kết quả kinh doanh có lãi, giúp giảm bớt áp lực tài chính, nhưng số lỗ lũy kế tính đến hết năm 2024 vẫn còn khoảng 44.792 tỷ đồng. Việc bổ sung quy định cho phép phân bổ các chi phí chưa được tính đủ vào giá điện được kỳ vọng là “chìa khóa” để giải quyết dứt điểm tình trạng này, giúp cải thiện sức khỏe tài chính của tập đoàn.
**Minh bạch hóa cấu phần giá điện**
Để tạo sự đồng thuận từ phía người tiêu dùng và xã hội, dự thảo Luật yêu cầu các đơn vị bán lẻ điện phải công khai, minh bạch các cấu phần hình thành giá điện. Danh mục này bao gồm chi phí từ khâu phát điện, truyền tải, phân phối, điều độ hệ thống đến các dịch vụ phụ trợ.
Bộ Công Thương khẳng định, việc đưa các chi phí khách quan vào giá điện sẽ được cân nhắc thận trọng theo lộ trình. Việc điều chỉnh sẽ được thực hiện với biên độ nhỏ, đảm bảo không gây sốc cho nền kinh tế, đồng thời vẫn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cả đơn vị cung ứng điện và khách hàng.
**Triển vọng 2025 và lộ trình dài hạn**
Bước sang năm 2025, với tín hiệu khả quan khi lợi nhuận của Công ty mẹ – EVN vượt chỉ tiêu, tập đoàn tiếp tục đề xuất bổ sung các chi phí vận hành và bảo trì vào phương án giá điện. Các chuyên gia tài chính nhận định, việc chuẩn hóa cơ chế giá theo thị trường không chỉ giúp EVN giảm bớt gánh nặng nợ vay, mà còn là điều kiện tiên quyết để thu hút đầu tư vào hạ tầng năng lượng, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn tới.
Việc điều hành giá điện sẽ tiếp tục được Chính phủ kiểm soát chặt chẽ, cân đối giữa mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và tính bền vững của doanh nghiệp ngành điện.
