Chính phủ Ấn Độ vừa tái áp đặt mức thuế nhập khẩu vàng 15% từ tháng 5/2026 với kỳ vọng hạn chế nhập khẩu, giảm áp lực lên dự trữ ngoại hối và hỗ trợ giá trị đồng Rupee. Tuy nhiên, dưới góc nhìn tài chính, chính sách này đang tạo ra “nghịch lý thuế quan”, vô tình tiếp tay cho hoạt động buôn lậu bùng phát mạnh mẽ.
**Lợi nhuận “khủng” từ thị trường chợ đen**
Với tổng thuế và phí lên tới 18,45% (bao gồm 15% thuế nhập khẩu và 3% thuế hàng hóa, dịch vụ), biên lợi nhuận của giới buôn lậu trở nên cực kỳ hấp dẫn. Ước tính, mỗi thỏi vàng 1kg nhập lậu có thể mang lại lợi nhuận hơn 2,5 triệu Rupee (gần 700 triệu đồng).
Khoảng cách giá giữa vàng hợp pháp và vàng chợ đen hiện đã vượt mức 200 USD/ounce. Trong khi đó, các ngân hàng và nhà máy luyện vàng hợp pháp bị đặt vào thế khó. Ông James Jose, Giám đốc điều hành nhà máy luyện CGR Metalloys, cho biết: “Biên lợi nhuận của các nhà máy luyện chỉ khoảng 0,65%, hoàn toàn không thể cạnh tranh với mức chiết khấu của thị trường chợ đen, khiến hoạt động nhập khẩu bán thành phẩm để tinh luyện không còn hiệu quả kinh tế”.
**Vòng lặp “Thuế cao – Buôn lậu tăng”**
Dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) phản ánh rõ nét mối tương quan giữa chính sách thuế và hoạt động phi pháp. Trong giai đoạn thuế nhập khẩu duy trì trên 10% (trước năm 2024), Ấn Độ ghi nhận trung bình 108 tấn vàng lậu mỗi năm. Khi thuế được cắt giảm mạnh xuống 6% vào tháng 7/2024, lượng vàng lậu đã giảm sâu xuống còn 20,4 tấn vào năm 2025.
Việc nâng thuế lên 15% trong năm 2026 dự báo sẽ làm đảo ngược xu hướng này. Theo khảo sát từ Moneycontrol và The Economic Times, lượng vàng lậu trong năm nay có thể vượt ngưỡng 100 tấn, tương đương giá trị khoảng 14,35 tỷ USD. Hệ quả trực tiếp là ngân sách Ấn Độ có nguy cơ thất thu khoảng 2,65 tỷ USD tiền thuế.
**Thách thức cân bằng chính sách vĩ mô**
Lịch sử tài chính Ấn Độ cho thấy việc dùng thuế nhập khẩu vàng làm công cụ điều tiết vĩ mô thường xuyên rơi vào vòng luẩn quẩn. Dù là công cụ hữu hiệu để đối phó với thâm hụt tài khoản vãng lai, nhưng khi khoảng cách giá giữa thị trường chính thống và chợ đen quá lớn, các đường dây buôn lậu sẽ tự khắc được kích hoạt.
Hiện tại, các ngân hàng nhập khẩu hợp pháp đang chịu tổn thất nặng nề khi lượng nhập khẩu giảm một nửa chỉ trong tháng 5/2026. Trong khi đó, người tiêu dùng cuối cùng – những người có nhu cầu tích lũy vàng gắn liền với văn hóa cưới hỏi và lễ hội – buộc phải đối mặt với rủi ro về chất lượng và pháp lý khi tìm đến nguồn cung giá rẻ từ chợ đen.
Bài toán đặt ra cho các nhà hoạch định chính sách New Delhi không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ cán cân thanh toán, mà còn là kiểm soát hiệu quả hệ thống phân phối vàng. Nếu không có các giải pháp đồng bộ để thu hẹp chênh lệch giá, chính sách thuế cao sẽ tiếp tục là “đòn bẩy” cho thị trường đen, gây tổn hại đến cả doanh nghiệp hợp pháp lẫn nguồn thu ngân sách quốc gia.
