Trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, nghĩa vụ trung thực tuyệt đối khi kê khai hồ sơ sức khỏe luôn là điểm nóng dễ dẫn đến tranh chấp pháp lý. Vụ việc của bà N. (tỉnh Vĩnh Long) khi đòi quyền lợi bảo hiểm cho con trai là ông Trương Công S. đã làm rõ trách nhiệm của cả hai phía: người mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm.
**Diễn biến tranh chấp: Khi doanh nghiệp từ chối chi trả**
Năm 2019, ông S. ký hợp đồng bảo hiểm với Công ty B. Đến tháng 9/2020, ông S. qua đời do đột quỵ. Khi bà N. (người thụ hưởng) yêu cầu chi trả quyền lợi 2,3 tỷ đồng, Công ty B. đã từ chối với lý do ông S. vi phạm nghĩa vụ kê khai trung thực về bệnh lý phổi trước thời điểm giao kết hợp đồng. Doanh nghiệp chỉ đồng ý hoàn lại hơn 64,1 triệu đồng phí bảo hiểm đã đóng.
**Phán quyết của Tòa án: Góc nhìn từ quy trình thẩm định**
Tại phiên tòa sơ thẩm, yêu cầu của bà N. bị bác bỏ. Tuy nhiên, tại cấp phúc thẩm, Hội đồng xét xử đã đưa ra phán quyết đảo ngược dựa trên các tài liệu quan trọng:
- **Tính minh bạch trong hồ sơ:** Hồ sơ cho thấy ông S. đã kê khai các vấn đề về phổi, hen suyễn và tiền sử điều trị trong hồ sơ yêu cầu bảo hiểm và báo cáo khám sức khỏe theo chỉ định của chính Công ty B.
- **Trách nhiệm thẩm định:** Tòa án khẳng định, nếu doanh nghiệp bảo hiểm nghi ngờ về tình trạng sức khỏe của khách hàng sau khi đã có kết quả khám sức khỏe do họ yêu cầu, doanh nghiệp có quyền yêu cầu khám lại hoặc từ chối bảo hiểm trước khi đặt bút ký hợp đồng. Việc doanh nghiệp vẫn chấp nhận cấp hợp đồng sau khi đã có thông tin về bệnh lý đồng nghĩa với việc họ đã chấp nhận rủi ro đó.
- **Bảo vệ quyền lợi khách hàng:** Hội đồng xét xử phúc thẩm kết luận không có cơ sở xác định ông S. cố tình che giấu thông tin. Do đó, Công ty B. bị buộc phải chi trả toàn bộ quyền lợi bảo hiểm hơn 2,3 tỷ đồng cho bà N.
**Bài học tài chính và pháp lý cho người tham gia bảo hiểm**
Từ góc độ chuyên gia tài chính, vụ việc này mang lại những lưu ý quan trọng cho các bên:
- **Đối với khách hàng:** Cần kê khai đầy đủ, chi tiết mọi tiền sử bệnh lý vào hồ sơ yêu cầu bảo hiểm. Sự trung thực không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là “tấm khiên” bảo vệ quyền lợi tài chính của người thụ hưởng khi rủi ro xảy ra.
- **Đối với doanh nghiệp bảo hiểm:** Quy trình thẩm định sức khỏe trước khi ký kết hợp đồng phải được thực hiện kỹ lưỡng. Việc sử dụng lý do “kê khai không trung thực” để từ chối bồi thường sau khi đã thu phí mà không thực hiện đúng quy trình thẩm định tại thời điểm ký kết sẽ gây bất lợi cho uy tín của doanh nghiệp trước tòa án.
Vụ án này là hồi chuông cảnh tỉnh về tầm quan trọng của việc hiểu rõ các điều khoản hợp đồng và sự minh bạch trong giao dịch tài chính. Người tiêu dùng cần lưu ý rằng, mọi thông tin trong hồ sơ bảo hiểm đều là bằng chứng pháp lý quan trọng nhất để giải quyết các tranh chấp về sau.
*(Bài viết dựa trên Bản án số 345/2025/DS-PT ngày 11/9/2025 của TAND tỉnh Vĩnh Long)*
