Việc Ngân hàng Thế giới (WB) nâng hạng Việt Nam từ nhóm thu nhập trung bình thấp lên thu nhập trung bình cao là cột mốc quan trọng, đánh dấu thành quả của gần 40 năm đổi mới. Với GNI bình quân đầu người tăng từ 4.490 USD (2024) lên 4.970 USD (2025), Việt Nam đã mất 17 năm để hoàn thành chặng đường này. Dù vậy, thách thức thực sự nằm ở hành trình phía trước: làm thế nào để bứt phá khỏi “bẫy thu nhập trung bình” – nơi nhiều quốc gia như Brazil, Thái Lan hay Malaysia đã “mắc kẹt” hàng thập kỷ.
### Lợi thế chiến lược và động lực tăng trưởng
Việt Nam hiện sở hữu những lợi thế cạnh tranh khác biệt: môi trường chính trị ổn định, vị trí địa kinh tế chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu, mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) sâu rộng và quy mô dân số hơn 100 triệu người.
Để duy trì đà tăng trưởng, Chính phủ đang tập trung vào các trụ cột:
* **Hạ tầng chiến lược:** Đầu tư mạnh vào giao thông và năng lượng.
* **Kinh tế số & Công nghệ:** Ưu tiên phát triển bán dẫn, AI, logistics và dịch vụ tài chính.
* **Cải cách thể chế:** Nâng cao chất lượng môi trường kinh doanh và năng lực quản trị quốc gia.
### Dự báo lộ trình đạt ngưỡng thu nhập cao
Dựa trên ngưỡng phân loại của WB (có điều chỉnh khoảng 2% mỗi năm theo lạm phát), các chuyên gia tài chính đưa ra hai kịch bản tăng trưởng cho Việt Nam:
- **Kịch bản lạc quan:** Với tăng trưởng GNI thực đạt 10%/năm, Việt Nam có thể vượt ngưỡng thu nhập cao vào năm 2037 (đạt khoảng 18.740 USD/người). Đến năm 2040, con số này dự kiến đạt 26.130 USD.
- **Kịch bản thận trọng:** Với mức tăng trưởng GNI thực 8%/năm, Việt Nam vẫn có khả năng gia nhập nhóm quốc gia thu nhập cao vào khoảng năm 2040, khi GNI bình quân đầu người vượt mức 19.348 USD.
### Thách thức và yêu cầu chuyển đổi mô hình
Để hiện thực hóa mục tiêu vào năm 2045, Việt Nam không thể chỉ dựa vào vốn và lao động giá rẻ. Các chuyên gia cảnh báo về những rủi ro hiện hữu:
* **Năng suất lao động:** Cần cải thiện đáng kể để tránh tụt hậu.
* **Phụ thuộc vào FDI:** Cần tránh “bẫy công nghệ” bằng cách nâng cao giá trị gia tăng nội địa.
* **Chất lượng nguồn nhân lực:** Đào tạo kỹ năng cao cho kỷ nguyên số là yếu tố sống còn.
**Kết luận:**
Việc gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao mới chỉ là bước khởi đầu. Chìa khóa để Việt Nam trở thành quốc gia thu nhập cao nằm ở việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng: từ dựa vào tài nguyên và nhân công sang dựa trên năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nếu duy trì được kỷ luật tài chính, kiểm soát lạm phát và cải cách thể chế quyết liệt, lộ trình đến năm 2045 là hoàn toàn khả thi.
