Trong hoạt động tài chính doanh nghiệp, việc quản trị dòng tiền và tuân thủ các điều khoản hợp đồng tín dụng là yếu tố sống còn. Một vụ tranh chấp gần đây giữa Công ty Đ. (Hà Nam) và Ngân hàng TMCP C. đã cho thấy những rủi ro pháp lý và tài chính nghiêm trọng khi doanh nghiệp không thể thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ.
**Gánh nặng nợ vay và hệ lụy từ nợ quá hạn**
Năm 2019, Công ty Đ. ký hợp đồng vay hạn mức 30 tỷ đồng từ Ngân hàng TMCP C. với lãi suất 4,5%/năm trong hạn và 6,75%/năm đối với dư nợ gốc quá hạn. Khoản vay này được đảm bảo bằng tài sản thế chấp là nhà xưởng, máy móc và phương tiện vận tải.
Tuy nhiên, do những biến động khách quan từ đại dịch Covid-19, doanh nghiệp đã không duy trì được lộ trình trả nợ, dẫn đến việc khoản vay bị chuyển sang nợ quá hạn từ tháng 2/2020. Tính đến tháng 8/2024, tổng dư nợ (bao gồm gốc, lãi trong hạn và lãi quá hạn) của doanh nghiệp đã lên tới hơn 10,5 tỷ đồng.
**Tòa án bác yêu cầu miễn lãi: Bài học về tính thượng tôn hợp đồng**
Trước tòa, Công ty Đ. đã đưa ra lý do khó khăn khách quan từ dịch bệnh để xin miễn phần lãi quá hạn. Đồng thời, doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong việc đối chiếu hồ sơ do sự thay đổi nhân sự cấp cao và việc một số tài sản thế chấp không còn hiện hữu tại hiện trường.
Tuy nhiên, Hội đồng xét xử phúc thẩm đã giữ nguyên phán quyết buộc doanh nghiệp thanh toán toàn bộ số tiền hơn 10,5 tỷ đồng. Các lập luận pháp lý chính bao gồm:
* **Tính pháp lý của hợp đồng:** Hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp được ký kết hợp pháp, có công chứng và đăng ký giao dịch bảo đảm đầy đủ.
* **Rủi ro kinh doanh không miễn trừ nghĩa vụ:** Việc doanh nghiệp gặp khó khăn do ngoại cảnh (Covid-19) là rủi ro kinh doanh, không phải là căn cứ pháp lý để đơn phương miễn trừ nghĩa vụ trả lãi theo hợp đồng đã giao kết.
* **Xử lý tài sản bảo đảm:** Ngân hàng có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án kê biên và xử lý các tài sản thế chấp còn lại nếu doanh nghiệp không hoàn thành nghĩa vụ tài chính.
**Góc nhìn chuyên gia: Tầm quan trọng của quản trị tài chính**
Vụ việc này là hồi chuông cảnh báo cho các doanh nghiệp về tầm quan trọng của việc:
1. **Chủ động đàm phán:** Khi gặp khó khăn tài chính, doanh nghiệp cần chủ động làm việc với ngân hàng để cơ cấu lại nợ hoặc xin giãn nợ trước khi khoản vay bị chuyển nhóm nợ quá hạn.
2. **Quản lý hồ sơ chặt chẽ:** Việc thay đổi nhân sự quản lý không làm mất đi nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp. Hồ sơ tín dụng cần được lưu trữ và bàn giao minh bạch để tránh các rủi ro pháp lý phát sinh.
3. **Quản trị rủi ro tài sản:** Các tài sản thế chấp cần được kiểm kê và duy trì tình trạng tốt, tránh việc tài sản “biến mất” làm giảm năng lực đảm bảo khoản vay.
Việc bị tòa án bác kháng cáo và buộc phải thanh toán toàn bộ lãi phát sinh cho thấy sự nghiêm minh của pháp luật trong các giao dịch tín dụng. Đối với các doanh nghiệp, việc duy trì uy tín tín dụng và tuân thủ các cam kết trong hợp đồng luôn là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững trong dài hạn.
