**Kho báu “ngủ yên” vượt xa dự trữ quốc gia**
Theo các báo cáo từ Morgan Stanley và Hiệp hội Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ (Assocham), lượng vàng tích trữ trong các hộ gia đình và đền thờ tại Ấn Độ ước tính dao động từ 25.000 đến 34.000 tấn. Với định giá hiện tại, khối tài sản này có giá trị lên tới hơn 3.800 tỷ USD – con số vượt xa tổng dự trữ vàng của Mỹ (8.133 tấn) và thậm chí là tổng dự trữ của 10 ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới cộng lại.
Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ, dù sở hữu lượng vàng tư nhân lớn nhất hành tinh, Ấn Độ vẫn duy trì vị thế là quốc gia nhập khẩu vàng hàng đầu thế giới. Mỗi năm, quốc gia này chi từ 70 đến 95 tỷ USD để nhập khẩu vàng, gây áp lực lớn lên cán cân thương mại và dự trữ ngoại hối quốc gia.
**Vì sao người dân Ấn Độ “chuộng” vàng hơn tài sản tài chính?**
Đối với người dân Ấn Độ, vàng không đơn thuần là một loại hàng hóa mà là “phao cứu sinh” tài chính và biểu tượng văn hóa. Theo dữ liệu từ Kotak Institutional Equities, vàng chiếm tới 65% tổng tài sản phi bất động sản của các hộ gia đình, vượt xa tỷ trọng tiền gửi ngân hàng và cổ phiếu. Tâm lý tích trữ này xuất phát từ vai trò của vàng trong các nghi lễ truyền thống, của hồi môn và khả năng chống lạm phát vượt trội trong dài hạn.
**Thất bại của Chương trình Huy động Vàng (GMS) và bài học kinh nghiệm**
Năm 2015, Chính phủ Ấn Độ đã khởi động Chương trình Huy động Vàng (GMS) nhằm chuyển đổi vàng vật chất thành các khoản tiền gửi sinh lãi, từ đó giảm áp lực nhập khẩu. Tuy nhiên, sau gần một thập kỷ, chương trình chỉ thu hút được 39 tấn vàng – tương đương 0,1% tổng lượng vàng ước tính.
Theo các chuyên gia tài chính, sự thất bại này đến từ ba nguyên nhân chính:
1. **Rào cản thuế:** Thuế hàng hóa và dịch vụ (GST) 3% khi chuyển đổi vàng vật chất sang chứng chỉ điện tử gây tâm lý e ngại cho người dân.
2. **Thiếu tính kết nối:** Cơ chế hoạt động chưa tích hợp hiệu quả với giới thợ kim hoàn – mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng vàng.
3. **Niềm tin:** Người dân ưu tiên sở hữu vàng vật chất hơn là các công cụ tài chính phái sinh.
**Hướng đi mới: Ngân hàng vàng chuyên dụng**
Trước áp lực từ việc đồng Rupee mất giá và thâm hụt thương mại, Chính phủ Ấn Độ đang xem xét các giải pháp quyết liệt hơn. Đề xuất thành lập các “ngân hàng vàng” (bullion banks) chuyên dụng đang nhận được sự quan tâm lớn. Mô hình này hướng tới:
* **Tăng tính thanh khoản:** Cho phép vay vàng linh hoạt như tín dụng ngân hàng truyền thống.
* **Tối ưu hóa quy trình:** Thiết lập các trung tâm kiểm định và thu gom đạt chuẩn, xử lý giao dịch trong 48 giờ.
* **Ưu đãi thuế:** Giảm thuế lãi suất tiền gửi vàng để tạo động lực cho các nhà đầu tư cá nhân.
Giới phân tích từ World Gold Council nhận định, nếu huy động thành công chỉ 1% lượng vàng trong dân (khoảng 300-320 tấn), Ấn Độ có thể cắt giảm tới 30% lượng vàng nhập khẩu hàng năm, tiết kiệm hàng tỷ USD ngoại tệ và củng cố đáng kể sức mạnh cho nền kinh tế vĩ mô.
Trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu đang có những biến động về địa chính trị và tiền tệ, việc “đánh thức” khối tài sản khổng lồ này không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là chiến lược an ninh tài chính quan trọng của Ấn Độ trong tương lai.
