Việc xác định ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hộ kinh doanh đang trở thành tâm điểm tranh luận trong giới tài chính. Trong khi Bộ Tài chính đề xuất nâng mức miễn thuế từ 500 triệu lên 1 tỷ đồng/năm, các cơ quan thẩm tra và chuyên gia lại đưa ra những con số cao hơn, đặt ra bài toán về tính công bằng trong hệ thống thuế.
### Bất cập ngưỡng thuế: Khoảng cách giữa hộ kinh doanh và người làm công
Thực tế, nhiều hộ kinh doanh đang chịu áp lực lớn khi ngưỡng chịu thuế hiện tại không phản ánh đúng thu nhập thực tế sau khi trừ chi phí. Anh H.T.T, một hộ kinh doanh tại Hà Nội, chia sẻ với doanh thu 1 tỷ đồng/năm, nếu áp dụng tỷ suất lợi nhuận trung bình 10%, thu nhập thực tế chỉ còn 8,3 triệu đồng/tháng.
Con số này thấp hơn đáng kể so với ngưỡng bắt đầu chịu thuế của người làm công ăn lương (15,5 triệu đồng/tháng). Điều này dẫn đến nghịch lý: hộ kinh doanh dù có lợi nhuận thấp hơn nhưng vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế ngay từ ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng. Do đó, việc nâng ngưỡng lên 2 tỷ đồng được xem là giải pháp giúp hộ kinh doanh đạt được mức thu nhập tương đương với các cá nhân làm công ăn lương.
### Góc nhìn chuyên gia: Từ ngưỡng cứng đến tư duy phân tầng
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi), cho rằng việc áp dụng một ngưỡng doanh thu tuyệt đối cho mọi ngành nghề là chưa đủ linh hoạt. Mỗi lĩnh vực có biên lợi nhuận khác nhau, do đó, một chính sách thuế công bằng cần tính đến các yếu tố đặc thù:
- **Phân tầng doanh thu:** Thay vì áp ngưỡng cứng, có thể chia thành các nhóm: dưới 1,5 tỷ đồng (miễn hoặc thuế suất thấp), từ 1,5 – 3 tỷ đồng (thuế theo tỷ lệ), và trên 3 tỷ đồng (tiến tới chuẩn hóa như doanh nghiệp).
- **Đặc thù ngành nghề:** Cần thiết kế mức thuế suất linh hoạt dựa trên cấu trúc chi phí thực tế thay vì cào bằng trên tổng doanh thu.
- **Tính tuân thủ:** Khuyến khích sử dụng hóa đơn, chứng từ minh bạch để tạo động lực chuyển đổi từ kinh doanh phi chính thức sang chính thức.
### Giải pháp căn cơ cho hệ thống thuế
Ông Nguyễn Văn Thức, Chủ tịch Công ty TNHH Tư vấn thuế BCTC, nhấn mạnh việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 1-2 tỷ đồng là bước tiến hợp lý, phù hợp với mức giảm trừ gia cảnh hiện hành. Tuy nhiên, để quản lý hiệu quả, cơ quan thuế cần đẩy mạnh việc khuyến khích hộ kinh doanh xuất hóa đơn đầu ra và lấy hóa đơn đầu vào. Đây không chỉ là công cụ quản lý minh bạch mà còn là “tấm khiên” bảo vệ hộ kinh doanh trong các kỳ thanh tra.
Bên cạnh đó, một hướng đi tiềm năng là xem xét cho phép hộ kinh doanh được trừ các chi phí hợp lý và giảm trừ gia cảnh trước khi tính thuế, tương tự như cách tính thuế TNCN. Cách tiếp cận theo thu nhập ròng này sẽ đảm bảo tính nhân văn và công bằng hơn cho cộng đồng hộ kinh doanh.
### Kết luận
Việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu miễn thuế không chỉ đơn thuần là tăng con số, mà là quá trình tái cấu trúc chính sách nhằm hỗ trợ sinh kế và thúc đẩy sự minh bạch. Về dài hạn, một hệ thống thuế đa chiều, linh hoạt theo quy mô và ngành nghề sẽ là chìa khóa để hộ kinh doanh yên tâm phát triển, đóng góp bền vững vào ngân sách nhà nước.
