Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán năm 2025 của Kiểm toán Nhà nước (KTNN) vừa công bố đã hé lộ bức tranh tài chính đa chiều của các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN). Bên cạnh những con số lợi nhuận ấn tượng, báo cáo nhấn mạnh những lỗ hổng trong quản trị tài chính và hiệu quả đầu tư tại hàng loạt đơn vị lớn.
### Lợi nhuận khả quan trên báo cáo hợp nhất
Theo KTNN, 9/9 tập đoàn, tổng công ty và công ty được kiểm toán đều ghi nhận lợi nhuận sau thuế năm 2024. Dẫn đầu là PVN với 33.350,98 tỷ đồng, tiếp theo là Vietnam Airlines (VNA) với 8.007,88 tỷ đồng và VNPT với 5.318,49 tỷ đồng. Một số đơn vị duy trì tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) ấn tượng như Vietlott (49,3%) và Tổng công ty Đông Bắc (31,37%).
### Những “vết gợn” trong quản trị dòng tiền
Dù kết quả kinh doanh chung khả quan, KTNN cảnh báo tình trạng quản lý vốn và tài sản còn nhiều hạn chế. Đáng chú ý là sự thiếu minh bạch và thiếu chuyên nghiệp trong quản lý dòng tiền tại:
* **Vnsteel:** Các công ty con (Vinausteel, Vingal) thiếu quy trình chào giá cạnh tranh khi gửi tiền tại các ngân hàng.
* **Dịch vụ hàng hóa Tân Sơn Nhất và Dịch vụ mặt đất sân bay Việt Nam:** Không xây dựng kế hoạch dòng tiền định kỳ, không lưu trữ hồ sơ so sánh lãi suất và thiếu phân tích tối ưu hóa kỳ hạn gửi tiền.
### Thua lỗ kéo dài tại các công ty con và liên kết
Điểm đáng lo ngại nhất là tình trạng thua lỗ lũy kế kéo dài tại các công ty con và đơn vị liên kết, làm bào mòn vốn chủ sở hữu:
* **Vietnam Airlines:** Một công ty con ghi nhận lỗ lũy kế lên tới 11.056 tỷ đồng, buộc phải trích lập dự phòng 100% vốn đầu tư.
* **Vnsteel:** Các công ty liên danh, liên kết gánh khoản lỗ lũy kế 3.441,21 tỷ đồng trên vốn đầu tư hơn 2.016 tỷ đồng.
* **VNPT và Hancorp:** Nhiều công ty con và đơn vị liên kết rơi vào tình trạng không phát sinh doanh thu, không lập báo cáo tài chính hoặc đang làm thủ tục giải thể, phá sản.
* **Apatit Việt Nam:** Một đơn vị đầu tư dài hạn ghi nhận lỗ lũy kế tới 2.520,77 tỷ đồng, vốn đầu tư đã trích lập dự phòng 100%.
### Rủi ro từ hàng tồn kho và chi phí dở dang
KTNN cũng chỉ ra tình trạng tồn đọng vốn lớn trong lĩnh vực xây lắp và bất động sản. Điển hình là Hancorp với hàng tồn kho tại công ty mẹ và các đơn vị thành viên lên tới hàng trăm tỷ đồng. Đặc biệt, nhiều chi phí xây dựng dở dang đã “đắp chiếu” từ năm 2015 nhưng vẫn chưa được quyết toán, gây lãng phí nguồn lực tài chính nghiêm trọng.
**Lời kết từ chuyên gia:**
Việc các tập đoàn lớn đạt lợi nhuận cao là tín hiệu tích cực, nhưng những sai phạm trong quản trị dòng tiền và sự yếu kém của các công ty con/liên kết là “hồi chuông cảnh báo” về quản trị rủi ro. Các doanh nghiệp cần sớm tái cấu trúc danh mục đầu tư, đẩy mạnh quyết toán các dự án tồn đọng và chuẩn hóa quy trình quản trị tài chính để đảm bảo sự phát triển bền vững trong dài hạn.
