**Rủi ro từ lãi suất quá hạn và quản lý dòng tiền**
Câu chuyện của vợ chồng ông Lâm Văn H. tại Cần Thơ là minh chứng điển hình cho những rủi ro trong quản trị tài chính cá nhân khi vay vốn kinh doanh. Việc sử dụng đòn bẩy tài chính (vay 1 tỷ đồng) để đầu tư vào lĩnh vực có độ rủi ro cao như nuôi tôm mà thiếu phương án dự phòng đã dẫn đến hệ lụy nghiêm trọng: mất khả năng thanh toán.
Theo hợp đồng tín dụng ký kết năm 2018, lãi suất trong hạn là 16,2%/năm, với lãi quá hạn lên tới 150% lãi suất trong hạn. Đây là mức lãi suất khá cao. Khi không duy trì được dòng tiền trả nợ định kỳ, khoản lãi này nhanh chóng bị cộng dồn (lãi chồng lãi), khiến dư nợ thực tế tăng vọt. Đến tháng 9/2025, chỉ riêng khoản vay 600 triệu đồng đã phình to lên hơn 1,45 tỷ đồng, trong đó tiền lãi chiếm hơn 855 triệu đồng – vượt xa số tiền gốc ban đầu.
**Bài học về pháp lý trong tài sản thế chấp**
Vụ việc cũng làm rõ các rủi ro pháp lý mà người vay thường bỏ qua:
- **Nghĩa vụ chứng minh:** Trong các tranh chấp tài chính, mọi thỏa thuận miệng hoặc cam kết xóa nợ nếu không được thể hiện bằng văn bản có giá trị pháp lý đều vô hiệu trước tòa. Việc ông H. khẳng định đã được xóa lãi nhưng không có tài liệu chứng minh là bài học lớn về việc lưu trữ hồ sơ giao dịch.
- **Tài sản gắn liền với đất:** Nhiều người vay lầm tưởng rằng chỉ thế chấp quyền sử dụng đất thì căn nhà xây sau đó sẽ không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, khi xử lý tài sản bảo đảm, các công trình xây dựng trên đất (dù không được ghi nhận trong hợp đồng thế chấp) vẫn có thể bị xử lý trong quá trình thi hành án, đặc biệt nếu công trình đó xây dựng không đúng quy định pháp luật (xây trên đất lúa).
- **Hệ quả của việc mất khả năng thanh toán:** Khi đã vi phạm nghĩa vụ trả nợ, việc xin trả dần (như 2 triệu đồng/tháng) chỉ được chấp nhận nếu phía chủ nợ đồng ý. Nếu không đạt được thỏa thuận, quyền phát mãi tài sản thế chấp để thu hồi nợ là bước đi pháp lý tất yếu của các tổ chức tín dụng.
**Lời khuyên từ chuyên gia tài chính**
Để tránh rơi vào “bẫy nợ” và bảo vệ tài sản, các cá nhân khi vay vốn cần lưu ý:
- **Đánh giá khả năng trả nợ:** Không vay vốn khi phương án kinh doanh chưa có lộ trình dòng tiền rõ ràng. Tổng nợ gốc và lãi không nên vượt quá 40-50% thu nhập dự kiến.
- **Hiểu rõ các điều khoản trong hợp đồng:** Đặc biệt chú ý đến cách tính lãi quá hạn và các chế tài khi vi phạm nghĩa vụ thanh toán.
- **Lưu trữ hồ sơ:** Mọi thay đổi, thỏa thuận về lãi suất hoặc gia hạn nợ phải được lập thành văn bản, có chữ ký và xác nhận của đại diện hợp pháp từ phía tổ chức tín dụng.
- **Chủ động đàm phán sớm:** Khi nhận thấy dấu hiệu khó khăn tài chính, người vay cần chủ động liên hệ với ngân hàng hoặc quỹ tín dụng để cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tránh để nợ xấu kéo dài khiến lãi suất phát sinh vượt tầm kiểm soát.
Vụ việc khép lại với phán quyết giữ nguyên bản án sơ thẩm, buộc người vay thực hiện đầy đủ nghĩa vụ. Đây là hồi chuông cảnh báo cho các hộ kinh doanh về việc sử dụng vốn vay một cách thận trọng và bài bản trong môi trường kinh tế nhiều biến động.
