Phiên giao dịch ngày 8/10 chứng kiến sự phân hóa tiêu cực khi nhóm cổ phiếu ngân hàng đồng loạt “chìm trong sắc đỏ”. Trong khi VN-Index giảm 14,42 điểm, áp lực bán tập trung mạnh tại các mã vốn hóa lớn như ACB, BID, CTG, HDB, MBB, TCB, VCB và VIB. Đáng chú ý, khối ngoại vẫn duy trì đà bán ròng xuyên suốt, ngoại trừ một số trường hợp cá biệt như SHB.
**Nghịch lý giữa tăng trưởng tín dụng và diễn biến giá cổ phiếu**
Sự sụt giảm của nhóm ngân hàng diễn ra trong bối cảnh các chỉ tiêu vĩ mô vẫn ghi nhận kết quả khả quan. Tính đến hết 9 tháng đầu năm, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 13,37%. Các dự báo từ VDSC cho thấy lợi nhuận sau thuế của nhóm ngân hàng trong quý III/2024 có thể tăng 23% so với cùng kỳ, nhờ quy mô tín dụng mở rộng.
Tuy nhiên, thị trường dường như đang phản ánh những rủi ro tiềm ẩn đằng sau con số tăng trưởng này:
- **Biên lãi ròng (NIM) chịu áp lực:** Dù quy mô tín dụng tăng, nhưng NIM của phần lớn ngân hàng đang đi ngang hoặc suy giảm. Việc dựa vào tăng trưởng tín dụng để bù đắp thu nhập lãi trong khi biên lợi nhuận bị thu hẹp cho thấy hiệu quả kinh doanh đang đối mặt với thách thức lớn.
- **Biến số lãi suất và chi phí vốn:** Chi phí huy động vốn có xu hướng gia tăng, trong khi các ngân hàng vẫn phải nỗ lực duy trì lãi suất cho vay hỗ trợ doanh nghiệp. Đặc biệt, lãi suất cho vay ở một số lĩnh vực rủi ro như bất động sản lên tới 18%/năm, làm dấy lên lo ngại về khả năng hấp thụ vốn và rủi ro nợ xấu gia tăng.
- **Chất lượng tài sản:** Với dư nợ bất động sản lớn, áp lực từ dòng tiền yếu của các chủ đầu tư đang trực tiếp đe dọa bộ đệm dự phòng rủi ro của hệ thống ngân hàng.
**Áp lực tăng vốn và triển vọng dài hạn**
Để đáp ứng định hướng tín dụng 19-20% cả năm và các chuẩn mực an toàn vốn, làn sóng tăng vốn điều lệ đang diễn ra trên diện rộng tại HDBank, Techcombank, VPBank, MB, VCB và BIDV. Dù việc tăng vốn được kỳ vọng giúp ngân hàng đón đầu cơ hội khi Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng thị trường, nhưng Fitch cảnh báo rằng nguồn vốn mới khó có thể cải thiện ngay lập tức chỉ số an toàn vốn nếu nhanh chóng được giải ngân vào các khoản vay mới.
**Góc nhìn chuyên gia: Đâu là chìa khóa cho nhà đầu tư?**
Trong ngắn hạn, câu chuyện của nhóm ngân hàng đã chuyển dịch từ “tốc độ tăng trưởng tín dụng” sang “chất lượng quản trị rủi ro”. Nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý ba yếu tố cốt lõi khi đánh giá cổ phiếu ngân hàng hiện nay:
- **Khả năng kiểm soát chi phí vốn:** Ngân hàng nào có lợi thế về CASA (tiền gửi không kỳ hạn) sẽ có dư địa tốt hơn để duy trì NIM.
- **Chất lượng tài sản:** Cần theo dõi sát tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ bao phủ nợ xấu trong các báo cáo tài chính quý III sắp tới.
- **Hiệu quả sử dụng vốn:** Tăng vốn là cần thiết nhưng cần đi kèm với chiến lược cho vay thận trọng để đảm bảo lợi nhuận bền vững.
Tóm lại, cổ phiếu ngân hàng đang trong giai đoạn phân hóa mạnh. Triển vọng ngành vẫn sáng nhờ động lực từ nền kinh tế, nhưng nhà đầu tư cần chọn lọc kỹ lưỡng dựa trên năng lực quản trị rủi ro thay vì kỳ vọng vào sự bứt phá đồng loạt của cả nhóm ngành.
