Bộ Công Thương vừa công bố dự thảo lần thứ 14 của Nghị định về kinh doanh xăng dầu, trong đó đề xuất những thay đổi mang tính hệ thống đối với cơ chế quản lý Quỹ bình ổn giá (BOG). Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tái cấu trúc thị trường xăng dầu, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong điều hành chính sách tài khóa.
### Chuyển đổi cơ chế quản lý: Từ doanh nghiệp về Kho bạc Nhà nước
Theo nội dung dự thảo, các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu sẽ phải thực hiện chốt số dư Quỹ BOG tại thời điểm trước khi Nghị định có hiệu lực. Toàn bộ số dư dương sẽ được chuyển vào tài khoản Quỹ do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước. Sau khi hoàn tất quá trình kiểm toán và bù trừ công nợ, quản lý tài khoản này sẽ được bàn giao cho Bộ Công Thương.
Các doanh nghiệp đầu mối, bao gồm cả những đơn vị đã bị thu hồi giấy phép, có trách nhiệm tất toán các khoản dư âm hoặc dư dương. Đặc biệt, quy định yêu cầu thực hiện kiểm toán độc lập chuyên đề trong vòng 12 tháng kể từ khi Nghị định có hiệu lực để đảm bảo tính chính xác của số liệu, làm cơ sở cho việc hoàn trả hoặc nộp bổ sung ngân sách.
### Định nghĩa lại “biến động bất thường” về giá
Để nâng cao năng lực phản ứng chính sách, dự thảo đã luật hóa các tiêu chí xác định biến động bất thường của giá xăng dầu dựa trên 4 dấu hiệu cụ thể:
- **Tần suất biến động:** Giá bán lẻ tăng/giảm dày đặc, liên tiếp trong khoảng 1-4 tuần vượt ngưỡng cho phép.
- **Biên độ biến động:** Mức tăng/giảm nhanh trong thời gian ngắn với biên độ lớn.
- **Tác động vĩ mô:** Mức tăng/giảm cộng dồn từ 15-20% trong 1-4 tuần gây áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và ổn định kinh tế vĩ mô.
- **Mặt bằng giá:** Hình thành mặt bằng giá mới cao hoặc thấp bất thường so với giai đoạn trước.
Nếu thị trường biến động theo xu hướng thế giới nhưng không gây tác động tiêu cực đến kinh tế vĩ mô, các cơ quan quản lý sẽ không can thiệp bình ổn.
### Cơ chế phối hợp liên ngành
Trong các tình huống biến động bất thường, Bộ Công Thương sẽ đóng vai trò chủ trì, đánh giá mức độ ảnh hưởng và phối hợp cùng Bộ Tài chính để trình Chính phủ xem xét các biện pháp bình ổn giá theo Luật Giá. Quy trình này giúp tách biệt vai trò giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp, giảm thiểu rủi ro trong việc chiếm dụng vốn và đảm bảo nguồn lực tài chính cho Quỹ BOG được quản lý tập trung, an toàn.
Việc chuyển dịch này không chỉ giúp Nhà nước nắm quyền chủ động trong việc điều tiết thị trường mà còn giảm bớt gánh nặng quản lý tài chính cho các doanh nghiệp xăng dầu, tạo môi trường kinh doanh cạnh tranh lành mạnh hơn. Các doanh nghiệp cần sớm rà soát số liệu tài chính và chuẩn bị cho công tác kiểm toán chuyên đề để tuân thủ đúng lộ trình chuyển giao theo dự thảo mới.
