Việc quản lý và sử dụng nguồn thu từ xổ số kiến thiết đang trở thành tâm điểm giám sát khi Kiểm toán Nhà nước (KTNN) vừa ban hành kiến nghị yêu cầu chấn chỉnh hoạt động của Công ty Xổ số kiến thiết (XSKT) Cần Thơ và Sóc Trăng. Theo đó, các chuyến công tác nước ngoài với chi phí hàng tỷ đồng đã bị cơ quan kiểm toán đặt dấu hỏi lớn về tính hiệu quả và minh bạch.
**Chi phí khủng cho các chuyến đi “học tập kinh nghiệm”**
Theo báo cáo của KTNN, năm 2024, Công ty XSKT Sóc Trăng đã tổ chức đoàn đi châu Âu với tổng chi phí lên tới 1,204 tỷ đồng cho 7 nhân sự. Mục tiêu được nêu là học tập mô hình quản lý xổ số hiện đại. Tuy nhiên, thực tế chuyến đi cho thấy sự chênh lệch lớn giữa kế hoạch và thực thi. Đoàn đã đi 4 nước thay vì 3 như phê duyệt, đồng thời lịch trình đan xen dày đặc các điểm tham quan du lịch như tháp Eiffel, bảo tàng Louvre hay các làng nghề truyền thống.
Đáng chú ý, KTNN chỉ ra rằng hồ sơ thanh toán của đơn vị này thiếu minh bạch: không có bằng chứng về kết quả làm việc với các đối tác, thiếu hình ảnh chứng minh sự hiện diện tại các cơ sở kinh doanh xổ số, và đặc biệt là báo cáo tổng kết không đưa ra được bất kỳ giải pháp hay chiến lược cụ thể nào để nâng cao năng lực quản lý sau chuyến đi.
Tương tự, Công ty XSKT Cần Thơ đã chi 1,407 tỷ đồng cho 2 đoàn đi Nhật Bản và Dubai. Thành phần tham gia ngoài cán bộ quản lý còn có sự góp mặt của các đại lý xổ số. Dù đơn vị này sau đó có triển khai đề án kinh doanh xổ số cào, nhưng KTNN đánh giá cách thức tổ chức và lịch trình vẫn chưa thực sự bám sát mục tiêu nâng cao hiệu quả kinh doanh như cam kết ban đầu.
**Kiến nghị xử lý nghiêm vi phạm quản trị**
Trước những tồn tại nêu trên, Kiểm toán Nhà nước đã đưa ra các chỉ đạo cứng rắn:
- **Chấm dứt lạm dụng kinh phí:** Yêu cầu UBND TP Cần Thơ chỉ đạo hai đơn vị trên chấm dứt ngay việc tổ chức các đoàn đi nước ngoài không phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất kinh doanh theo đúng quy định pháp luật.
- **Kiểm điểm trách nhiệm:** Đề nghị xem xét, kiểm điểm trách nhiệm đối với tập thể và cá nhân lãnh đạo tại Công ty XSKT Sóc Trăng và Cần Thơ liên quan đến việc tổ chức các chuyến đi không đạt hiệu quả, gây lãng phí nguồn thu từ xổ số kiến thiết.
**Góc nhìn quản trị tài chính doanh nghiệp**
Trong bối cảnh các công ty xổ số khu vực phía Nam đang ghi nhận mức lợi nhuận kỷ lục – với hàng nghìn tỷ đồng lợi nhuận trong nửa đầu năm – việc quản trị chi phí trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các chuyên gia tài chính cho rằng, việc sử dụng lợi nhuận từ nguồn thu công ích để chi trả cho các hoạt động “học tập kinh nghiệm” nhưng không mang lại giá trị gia tăng rõ rệt cho doanh nghiệp là một hình thức thất thoát tài sản, cần được kiểm soát chặt chẽ bằng các bộ chỉ số hiệu quả (KPI) cụ thể.
Sự can thiệp của KTNN lần này không chỉ là lời cảnh báo về quản trị chi phí, mà còn là hồi chuông cho thấy sự cần thiết phải minh bạch hóa quy trình sử dụng ngân sách tại các doanh nghiệp nhà nước, đảm bảo nguồn thu từ xổ số thực sự đóng góp hiệu quả vào ngân sách địa phương và phục vụ lợi ích công cộng.
