**Sự trỗi dậy của “ngôi sao” kinh tế Đông Nam Á**
Chỉ hơn ba thập kỷ trước, Việt Nam là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, trong khi Philippines từng được coi là hình mẫu phát triển của khu vực. Năm 1990, GDP Việt Nam chỉ vỏn vẹn 6,5 tỷ USD, bằng 1/8 so với Philippines. Tuy nhiên, nhờ công cuộc Đổi mới và hội nhập sâu rộng, khoảng cách này đã bị xóa nhòa.
Bước ngoặt lịch sử diễn ra vào năm 2022 khi Việt Nam chính thức vượt Philippines về quy mô GDP. Theo dự báo của IMF, đến năm 2025, GDP Việt Nam đạt khoảng 514 tỷ USD, vượt xa mức 487 tỷ USD của Philippines.
**Vị thế mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu**
Sự thay đổi không chỉ nằm ở con số GDP mà còn thể hiện rõ nét qua năng lực xuất khẩu. Năm 2024, Việt Nam chiếm 1,8% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu, xếp thứ 18 thế giới và đứng thứ hai ASEAN. Đáng chú ý, dù chỉ đóng góp 0,5% GDP toàn cầu, Việt Nam lại chiếm tỷ trọng xuất khẩu gấp gần 4 lần quy mô kinh tế, khẳng định vai trò là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với vị thế đứng thứ 4 về quy mô GDP trong khu vực, Việt Nam hiện đang áp sát Thái Lan và Indonesia. Đặc biệt, GNI bình quân đầu người của Việt Nam (4.970 USD) đã tiệm cận Indonesia (5.120 USD), đánh dấu cột mốc quan trọng khi Việt Nam bước vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao.
**Chiến lược thoát bẫy thu nhập trung bình**
Dù đạt được những thành tựu ấn tượng, Việt Nam đang đối mặt với thách thức lớn: làm sao để không rơi vào “bẫy thu nhập trung bình” – tình trạng mà nhiều nền kinh tế như Thái Lan, Brazil hay Nam Phi đã mắc kẹt suốt nhiều thập kỷ.
Theo các chuyên gia kinh tế, để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần tập trung vào ba trụ cột chính:
- **Đột phá thể chế:** Chuyển dịch tư duy quản lý nhà nước sang kiến tạo phát triển, đảm bảo môi trường kinh doanh minh bạch và cạnh tranh công bằng.
- **Nâng cao năng suất lao động:** Tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), logistics và năng lượng xanh.
- **Cải thiện chất lượng tăng trưởng:** Không chỉ tập trung vào tốc độ, Việt Nam cần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển các doanh nghiệp nội địa có sức cạnh tranh toàn cầu và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.
**Bài học từ “con hổ” Thái Lan**
Câu chuyện của Thái Lan – quốc gia từng có giai đoạn tăng trưởng GDP vượt ngưỡng 13% nhưng chững lại do già hóa dân số và thiếu hụt các ngành giá trị gia tăng cao – là bài học đắt giá cho Việt Nam. Sự bứt phá hiện tại mới chỉ là điều kiện cần. Để tiến xa hơn, Việt Nam cần sự đồng bộ giữa cải cách thể chế, phát triển khoa học công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Với nền tảng chính trị ổn định và chiến lược hội nhập linh hoạt, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để định vị lại vị thế trên bản đồ kinh tế toàn cầu, hướng tới một tương lai thịnh vượng và bền vững hơn.
