**Bẫy nợ từ việc bảo lãnh bằng quyền sử dụng đất**
Trong hoạt động tín dụng, việc dùng tài sản của người thân để bảo lãnh cho doanh nghiệp vay vốn là hình thức phổ biến nhưng tiềm ẩn rủi ro tài chính cực lớn. Điển hình là vụ việc Công ty M. vay 4,9 tỷ đồng từ năm 2011 với lãi suất cao (23-24%/năm). Sau hơn 11 năm, do kinh doanh thua lỗ, tổng nghĩa vụ nợ đã “phình to” lên gần 16 tỷ đồng, trong đó tiền lãi quá hạn chiếm hơn 11 tỷ đồng.
**Những bài học pháp lý đắt giá từ vụ án**
Qua phán quyết của Tòa án nhân dân TP Hà Nội, các chuyên gia tài chính và pháp lý chỉ ra 3 lưu ý quan trọng cho người dân và doanh nghiệp:
- **Rủi ro khi thế chấp tài sản gắn liền với đất:** Trong vụ án trên, tòa tuyên ngân hàng chỉ có quyền xử lý quyền sử dụng đất, còn nhà ở và công trình trên đất không được thế chấp. Điều này dẫn đến sự phức tạp trong quá trình định giá và thanh lý tài sản. Người thế chấp cần hiểu rõ phạm vi tài sản mình cam kết bảo lãnh để tránh các tranh chấp phát sinh về sau.
- **Sai sót trong thẩm định tài sản của ngân hàng:** Việc tòa tuyên vô hiệu một phần hợp đồng thế chấp do không xác định được vị trí “đất làm kinh tế gia đình” trên thực địa là bài học cho cả bên cho vay và bên bảo lãnh. Ngân hàng có lỗi khi không yêu cầu bản vẽ hiện trạng, khiến tài sản bảo đảm bị giảm giá trị thực tế, gây khó khăn cho việc thu hồi nợ.
- **Trách nhiệm pháp lý của người bảo lãnh:** Dù người thân cho rằng chỉ “cho mượn sổ đỏ” và không hưởng lợi từ khoản vay, nhưng dưới góc độ pháp luật, một khi đã ký hợp đồng thế chấp công chứng, họ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn đối với khoản nợ trong phạm vi giá trị tài sản đã cam kết. Việc từ chối phát mại tài sản sau khi đã ký kết hợp đồng hợp pháp là không có cơ sở pháp lý.
**Lời khuyên từ chuyên gia tài chính**
- **Đối với bên bảo lãnh:** Cần kiểm tra kỹ hồ sơ pháp lý của thửa đất, đảm bảo diện tích và vị trí trên giấy chứng nhận khớp với thực tế. Tuyệt đối không ký kết các văn bản bảo lãnh khi chưa hiểu rõ giới hạn trách nhiệm tài chính.
- **Đối với doanh nghiệp:** Việc sử dụng đòn bẩy tài chính với lãi suất quá cao (hơn 20%) trong lĩnh vực sản xuất là “con dao hai lưỡi”. Khi kinh doanh thua lỗ, lãi mẹ đẻ lãi con sẽ nhanh chóng nuốt chửng tài sản của chính doanh nghiệp và cả người thân.
- **Quản trị rủi ro:** Trước khi đặt bút ký vào các giao dịch bảo lãnh, cần yêu cầu ngân hàng làm rõ các điều khoản về xử lý tài sản, phí phạt quá hạn và cơ chế miễn giảm lãi để có phương án bảo vệ tài sản gia đình.
Vụ việc trên là hồi chuông cảnh báo cho các nhà đầu tư và người dân về việc cần tỉnh táo trước khi mang tài sản tích lũy cả đời ra bảo lãnh cho các khoản vay kinh doanh đầy rủi ro.
