Năm 2025 đánh dấu một cột mốc đầy sóng gió với Công ty TNHH MTV Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC). Dù thị trường vàng trải qua giai đoạn bùng nổ về giá, bức tranh tài chính và quản trị của “ông lớn” ngành vàng này lại ghi nhận những gam màu trầm, đặt ra bài toán tái cấu trúc cấp bách.
### Cú sốc nhân sự và những sai phạm tài chính
Biến động lớn nhất tại SJC xuất phát từ vụ án liên quan đến cựu Tổng Giám đốc Lê Thúy Hằng. Theo cáo trạng, bà Hằng bị cáo buộc chủ mưu trong việc nâng khống định mức hao hụt và đưa vàng nguyên liệu ngoài quy định vào sản xuất, gây thiệt hại hơn 107 tỷ đồng cho doanh nghiệp. Vụ án không chỉ làm gián đoạn bộ máy điều hành – với việc ông Đào Công Thắng tiếp quản vị trí quyền Tổng Giám đốc – mà còn đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực quản trị rủi ro nội bộ tại doanh nghiệp 100% vốn nhà nước này.
### Nghịch lý tài chính: Doanh thu giảm, lợi nhuận tăng
Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 phản ánh một nghịch lý tại SJC:
* **Doanh thu sụt giảm mạnh:** Đạt hơn 14.000 tỷ đồng, giảm 56% so với năm 2024 (32.200 tỷ đồng). Nguyên nhân chính đến từ việc tạm ngừng giao dịch vàng miếng trong nhiều giai đoạn và bất ổn trong bộ máy lãnh đạo.
* **Lợi nhuận cải thiện:** Bất chấp doanh thu giảm, lợi nhuận sau thuế đạt gần 426 tỷ đồng (so với 389 tỷ đồng năm 2024). Kết quả này chủ yếu nhờ vào việc cắt giảm mạnh chi phí tài chính, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
Tuy nhiên, giới phân tích tài chính cho rằng, biên lợi nhuận của SJC vẫn ở mức khá mỏng so với quy mô tài sản (tổng tài sản cuối năm 2025 đạt hơn 2.500 tỷ đồng).
### Thách thức kép: Cạnh tranh và thay đổi chính sách
SJC đang đứng trước “ngã ba đường” với hai áp lực chính:
1. **Sự thay đổi của Nghị định 24:** Việc Ngân hàng Nhà nước xóa bỏ cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng là đòn giáng mạnh vào lợi thế cạnh tranh cốt lõi của SJC. Khi các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp đủ điều kiện được tham gia sản xuất, nhập khẩu vàng, SJC không còn là “người chơi” duy nhất trên thị trường vàng miếng.
2. **Áp lực từ đối thủ:** Trong khi SJC loay hoay với bài toán nội bộ, các đối thủ như PNJ, Doji hay Bảo Tín Minh Châu đang tăng tốc chiếm lĩnh thị phần. Đặc biệt, PNJ đã khẳng định vị thế dẫn đầu với doanh thu năm 2025 đạt hơn 35.400 tỷ đồng, cho thấy sự áp đảo về quy mô và năng lực bán lẻ.
### Tương lai nào cho “Thương hiệu Vàng quốc gia”?
Thị trường vàng năm 2026 đang có dấu hiệu hạ nhiệt khi giá vàng trong nước và thế giới điều chỉnh giảm mạnh. Trong bối cảnh nhu cầu đầu cơ suy yếu, SJC không thể tiếp tục dựa dẫm vào vị thế cũ.
Để tồn tại và phát triển, SJC buộc phải thực hiện các bước đi chiến lược:
* **Tái cấu trúc bộ máy:** Xây dựng quy trình quản trị minh bạch, khép kín để khôi phục niềm tin của khách hàng và cơ quan quản lý.
* **Đa dạng hóa danh mục:** Giảm phụ thuộc vào vàng miếng, mở rộng sang phân khúc vàng trang sức và dịch vụ tài chính liên quan để cạnh tranh bình đẳng với các doanh nghiệp tư nhân.
* **Tối ưu hóa hàng tồn kho:** Với giá trị hàng tồn kho tăng lên hơn 2.000 tỷ đồng, SJC cần chiến lược quản lý dòng vốn hiệu quả hơn để tránh rủi ro khi thị trường vàng biến động khó lường.
Bước ngoặt hiện tại của SJC không chỉ là bài toán kinh doanh, mà còn là phép thử cho khả năng thích nghi của một doanh nghiệp nhà nước trong môi trường kinh tế thị trường cạnh tranh khốc liệt.
