Trong môi trường kinh doanh đầy biến động, việc sử dụng đòn bẩy tài chính là công cụ phổ biến. Tuy nhiên, câu chuyện của một chủ hộ kinh doanh tại Cà Mau vừa qua là bài học cảnh tỉnh về quản trị dòng tiền và rủi ro pháp lý khi mất khả năng thanh toán nợ ngân hàng.
### Thực trạng khoản vay: Từ 6 tỷ đến nợ xấu hơn 7 tỷ đồng
Tháng 6/2023, ông Nguyễn Vũ L. đã ký hợp đồng tín dụng hạn mức với ngân hàng, vay tổng cộng 6 tỷ đồng với lãi suất 9,6%/năm. Mục tiêu là phục vụ hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, sau khi giải ngân, việc kinh doanh không đạt kỳ vọng khiến khả năng trả nợ suy giảm nghiêm trọng.
Chỉ sau thời gian ngắn, khoản vay rơi vào tình trạng nợ quá hạn. Tính đến ngày 28/4/2025, tổng dư nợ đã tăng lên mức 7,09 tỷ đồng, bao gồm nợ gốc, lãi trong hạn, lãi quá hạn và lãi phạt chậm trả (mức lãi phạt lên tới 150% lãi suất trong hạn).
### Bài học về quản trị rủi ro và cam kết hợp đồng
Khi ngân hàng khởi kiện, ông L. đã không có mặt tại phiên sơ thẩm. Đến giai đoạn phúc thẩm, dù thừa nhận toàn bộ số nợ, ông L. vẫn đề nghị ngân hàng cho thêm 10 ngày để thu xếp tài chính và xin giải chấp một phần tài sản để bán thu hồi vốn.
Tuy nhiên, phía ngân hàng đã từ chối đề nghị này vì:
1. **Tính pháp lý của hợp đồng:** Các điều khoản về thời hạn trả nợ và xử lý tài sản thế chấp đã được quy định rõ trong hợp đồng tín dụng.
2. **Quyền của bên cho vay:** Ngân hàng có quyền từ chối gia hạn khi khách hàng đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán kéo dài.
3. **Thiếu căn cứ:** Khách hàng không đưa ra được bằng chứng mới hoặc phương án thanh toán khả thi, đủ sức thuyết phục tòa án thay đổi bản án.
Kết quả, Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau đã bác đơn kháng cáo, giữ nguyên phán quyết buộc ông L. thanh toán toàn bộ dư nợ. Nếu không thực hiện, hàng loạt bất động sản thế chấp tại Cà Mau sẽ bị phát mãi để thu hồi nợ.
### Lời khuyên từ chuyên gia tài chính cho hộ kinh doanh
Để tránh tình trạng “mất cả chì lẫn chài”, các hộ kinh doanh cần lưu ý:
* **Quản trị dòng tiền chặt chẽ:** Luôn dự phòng kế hoạch B cho các kịch bản kinh doanh xấu nhất để đảm bảo khả năng trả nợ định kỳ.
* **Chủ động đàm phán sớm:** Ngay khi nhận thấy dấu hiệu khó khăn về tài chính, hãy chủ động làm việc với ngân hàng để cơ cấu lại nợ hoặc giãn nợ trước khi khoản vay chuyển sang nhóm nợ xấu (nợ quá hạn).
* **Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ:** Khi ký kết hợp đồng tín dụng, cần nắm vững các điều khoản về lãi suất phạt và quy trình xử lý tài sản đảm bảo. Việc “cắt lỗ” tài sản để trả nợ sớm luôn tốt hơn việc để nợ xấu kéo dài khiến lãi mẹ đẻ lãi con, dẫn đến nguy cơ mất quyền sở hữu tài sản thông qua phát mãi.
Việc tuân thủ đúng cam kết trong hợp đồng tín dụng không chỉ bảo vệ tài sản mà còn giữ vững uy tín tín dụng – yếu tố sống còn đối với bất kỳ hộ kinh doanh nào khi muốn tiếp cận vốn ngân hàng trong tương lai.
