**Rủi ro từ đòn bẩy tài chính và sự sụp đổ của doanh nghiệp thủy sản**
Câu chuyện của Công ty TNHH P. (Sóc Trăng) là minh chứng điển hình cho những rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động kinh doanh nông nghiệp, đặc biệt là lĩnh vực nuôi tôm – ngành vốn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên và biến động thị trường. Từ năm 2010 đến 2012, doanh nghiệp này đã ký kết nhiều hợp đồng tín dụng với tổng dư nợ lên tới hơn 100 tỷ đồng. Tuy nhiên, thay vì tạo ra lợi nhuận, việc sử dụng vốn vay đã trở thành “gánh nặng” khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán từ tháng 3/2012.
Tính đến tháng 6/2025, tổng dư nợ của doanh nghiệp vẫn còn hơn 91,2 tỷ đồng, bao gồm 53,3 tỷ đồng nợ gốc và gần 37,9 tỷ đồng tiền lãi. Việc doanh nghiệp bị xóa tên khỏi sổ đăng ký từ năm 2015 đã đẩy các thành viên góp vốn vào thế đối mặt với trách nhiệm pháp lý nặng nề.
**Rủi ro kép: Tài sản thế chấp “bốc hơi” và trách nhiệm liên đới**
Điểm đáng chú ý trong vụ việc này là cơ cấu tài sản bảo đảm. Để được giải ngân, doanh nghiệp không chỉ thế chấp 72.000m2 đất của chính mình mà còn huy động hàng loạt quyền sử dụng đất của người thân, bên thứ ba. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn thế chấp “tài sản hình thành trong tương lai” là tôm nuôi. Tuy nhiên, khi dịch bệnh bùng phát, tài sản này không còn giá trị, khiến ngân hàng rơi vào tình trạng thiếu hụt tài sản bảo đảm hữu hình.
Phía doanh nghiệp thừa nhận nhiều tài sản đứng tên bên thứ ba thực chất là do công ty nhờ đứng tên hộ để vay vốn. Đây là một kẽ hở trong quản trị tài chính doanh nghiệp, gây ra rủi ro pháp lý lớn cho những cá nhân tham gia đứng tên, khi họ có nguy cơ mất quyền sở hữu đất đai do nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp.
**Bài học từ phán quyết của Tòa án: Lãi suất và cam kết tín dụng**
Tại phiên phúc thẩm, yêu cầu xin giảm hơn 37 tỷ đồng tiền lãi của đại diện doanh nghiệp đã bị Tòa án nhân dân TP Cần Thơ bác bỏ. Hội đồng xét xử khẳng định: Khi các bên đã tự nguyện thỏa thuận lãi suất trong hợp đồng tín dụng, doanh nghiệp phải có trách nhiệm thực hiện đúng cam kết. Việc không chứng minh được lãi suất trái quy định hay các thỏa thuận giảm lãi khiến doanh nghiệp buộc phải thi hành án theo đúng dư nợ đã xác định.
**Lời khuyên từ góc độ chuyên gia tài chính:**
- **Quản trị đòn bẩy:** Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu, đặc biệt trong các ngành có tính rủi ro cao như nông nghiệp. Không nên sử dụng đòn bẩy quá lớn khi chưa có phương án dự phòng cho các biến cố thiên tai, dịch bệnh.
- **Minh bạch trong tài sản bảo đảm:** Việc nhờ người khác đứng tên tài sản để thế chấp là hành vi tiềm ẩn rủi ro pháp lý cực kỳ nghiêm trọng, có thể dẫn đến tranh chấp kéo dài và mất tài sản cá nhân của người liên quan.
- **Thỏa thuận tín dụng:** Mọi điều khoản về lãi suất, phạt chậm trả cần được rà soát kỹ lưỡng từ giai đoạn ký kết. Khi gặp khó khăn tài chính, doanh nghiệp cần chủ động đàm phán với ngân hàng sớm để tái cơ cấu nợ thay vì để nợ xấu kéo dài phát sinh lãi phạt lớn.
Vụ việc khép lại với phán quyết giữ nguyên bản án sơ thẩm, mở đường cho việc xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ. Đây là bài học đắt giá cho các chủ doanh nghiệp trong việc quản trị tài chính và trách nhiệm đối với các khoản vay tín dụng.
