Báo cáo mới nhất từ Tổng cục Thống kê cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2026 tăng 0,29% so với tháng trước. Đáng chú ý, bình quân 5 tháng đầu năm, CPI đã tăng 4,31% so với cùng kỳ năm 2025, tiệm cận ngưỡng mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% mà Quốc hội và Chính phủ đã đề ra.
**Nhóm nhà ở và giao thông dẫn dắt đà tăng CPI**
Trong cơ cấu rổ hàng hóa tháng 5, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng ghi nhận mức tăng mạnh nhất với 0,96%, đóng góp 0,22 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Cụ thể, giá điện sinh hoạt tăng 2,38%, giá nước sinh hoạt tăng 1,41% và giá thuê nhà tăng 0,71%.
Bên cạnh đó, nhóm giao thông cũng ghi nhận mức tăng 0,83%, chịu tác động trực tiếp từ giá xăng tăng 2,12% và sự gia tăng của các loại phí bảo dưỡng phương tiện, phí cầu đường. Mặc dù giá dầu diesel giảm mạnh 16,42% đã phần nào kiềm chế đà tăng, nhưng áp lực từ chi phí vận tải vẫn là yếu tố đáng lo ngại đối với lạm phát chi phí đẩy.
Ngoài ra, bước vào cao điểm mùa du lịch hè, nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tăng 0,48% do giá tour trọn gói và dịch vụ lưu trú đồng loạt điều chỉnh tăng. Ở chiều ngược lại, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,14%, chủ yếu nhờ giá lương thực và thực phẩm hạ nhiệt, đóng góp tích cực trong việc kìm giữ đà tăng của CPI chung.
**Lạm phát cơ bản và bức tranh ngân sách nhà nước**
Số liệu thống kê cho thấy lạm phát cơ bản tháng 5 tăng 0,34% so với tháng trước và tăng 4,67% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung 5 tháng đầu năm, lạm phát cơ bản tăng 4,04%, thấp hơn mức tăng CPI bình quân chung, cho thấy các tác động từ giá năng lượng và thực phẩm vẫn là yếu tố biến động chính thay vì lạm phát do cầu kéo.
Song song với bức tranh lạm phát, tình hình ngân sách nhà nước ghi nhận những tín hiệu tích cực về khả năng thu. Trong 5 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách đạt hơn 1,3 triệu tỷ đồng, tương đương 53% dự toán năm, tăng 15,4% so với cùng kỳ. Trong khi đó, chi ngân sách được kiểm soát ở mức khoảng 845.000 tỷ đồng.
**Nhận định chuyên gia**
Với việc CPI đã đạt 4,31% trong khi mục tiêu cả năm là 4,5%, dư địa cho việc điều hành giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý trong các tháng còn lại của năm 2026 là cực kỳ hạn hẹp. Việc kiểm soát lạm phát đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, đặc biệt là việc kiểm soát giá các mặt hàng thiết yếu, nhằm đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và đời sống người dân trước áp lực giá cả thị trường thế giới.
