Trong quản trị tài chính cá nhân, việc sử dụng đòn bẩy tài chính thông qua vay tiêu dùng là công cụ hữu ích nếu được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, trường hợp của bà V. (Tây Ninh) là ví dụ điển hình cho việc thiếu kế hoạch trả nợ, dẫn đến hậu quả tài chính nghiêm trọng: nợ lãi vượt ngưỡng nợ gốc.
**Diễn biến “lãi mẹ đẻ lãi con” từ 218 triệu đồng**
Năm 2021, bà V. ký hai hợp đồng tín dụng với tổng hạn mức 218 triệu đồng:
1. **Khoản vay tiêu dùng (150 triệu đồng):** Lãi suất 26%/năm.
2. **Khoản vay thẻ tín dụng (68 triệu đồng):** Lãi suất 2,79%/tháng (tương đương gần 33,5%/năm).
Sai lầm bắt đầu từ tháng 6/2023, khi khách hàng ngừng thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Việc vi phạm hợp đồng không chỉ dẫn đến lãi quá hạn mà còn làm phát sinh phí phạt, khiến tổng dư nợ tính đến tháng 9/2025 lên tới hơn 376,7 triệu đồng. Trong đó, nợ lãi đã chiếm gần 204 triệu đồng – gần bằng số tiền gốc ban đầu.
**Những sai lầm trong tư duy quản trị nợ**
Tại phiên tòa phúc thẩm, bà V. đề nghị chỉ trả nợ gốc và miễn lãi vì lý do hoàn cảnh khó khăn. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử đã bác bỏ yêu cầu này với các lý do pháp lý quan trọng:
- **Nguyên tắc phân bổ nợ:** Nhiều khách hàng lầm tưởng số tiền đã trả sẽ tự động trừ vào nợ gốc. Thực tế, theo các hợp đồng tín dụng, ngân hàng luôn ưu tiên thu lãi trước, sau đó mới đến nợ gốc. Việc khách hàng không kiểm soát được dòng tiền trả nợ dẫn đến việc nợ gốc không giảm đáng kể trong khi lãi vẫn tiếp tục tích lũy.
- **Tính ràng buộc của hợp đồng:** Tòa án khẳng định quan hệ tín dụng là quan hệ dân sự có thỏa thuận. Việc đơn phương ngừng trả nợ mà không có sự đồng ý của tổ chức tín dụng là vi phạm nghĩa vụ, do đó yêu cầu miễn lãi là không có cơ sở pháp lý.
**Bài học đắt giá cho người đi vay**
Từ vụ việc trên, các chuyên gia tài chính đưa ra khuyến cáo cho người tiêu dùng:
- **Hiểu rõ lãi suất thực tế (APR):** Với các khoản vay tiêu dùng và thẻ tín dụng, lãi suất thường rất cao. Cần cân nhắc khả năng chi trả hàng tháng trước khi đặt bút ký.
- **Ưu tiên trả nợ gốc:** Nếu có khả năng tài chính, hãy chủ động thanh toán vượt mức tối thiểu để giảm dư nợ gốc, từ đó giảm số tiền lãi phải trả hàng tháng.
- **Trao đổi sớm khi gặp khó khăn:** Khi mất khả năng thanh toán, thay vì “trốn tránh” hay ngừng trả nợ đột ngột, khách hàng cần chủ động liên hệ với ngân hàng để đàm phán cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Việc cố tình vi phạm hợp đồng chỉ khiến chi phí tài chính tăng vọt và ảnh hưởng đến điểm tín dụng (CIC) trong tương lai.
Kết luận của Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh buộc bà V. phải thanh toán toàn bộ dư nợ (cả gốc và lãi) cùng lãi quá hạn phát sinh là bài học đắt giá cho thấy: Không có sự miễn trừ nào cho việc vi phạm hợp đồng tín dụng. Quản lý nợ không chỉ là trả nợ, mà là quản lý rủi ro để tránh rơi vào “bẫy nợ” không lối thoát.
