Trong bối cảnh chi phí vận hành và lạm phát gia tăng, đề xuất nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế đối với hộ kinh doanh đang nhận được sự quan tâm đặc biệt. Tại các phiên thảo luận về Luật Thuế, Bộ Tài chính đã đề xuất nâng ngưỡng này lên 1 tỷ đồng/năm, trong khi cơ quan thẩm tra của Quốc hội gợi mở mức 2 tỷ đồng để đảm bảo tính nhân văn và sát với thực tiễn.
**Góc nhìn từ thực tế: 1 tỷ đồng có còn phù hợp?**
Anh Hoàng Hải, một hộ kinh doanh điển hình, chia sẻ rằng với biên lợi nhuận ròng trung bình chỉ khoảng 10%, mức doanh thu 1 tỷ đồng/năm không còn mang lại nhiều giá trị tích lũy sau khi trừ đi các chi phí sinh hoạt và nuôi dạy con cái. Đây là áp lực chung của hàng triệu hộ kinh doanh cá thể trong giai đoạn hiện nay.
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, nhận định ngưỡng 1-2 tỷ đồng là khoảng dao động hợp lý. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh việc áp dụng một mức chung cho tất cả các ngành nghề là chưa tối ưu.
**Cần phân nhóm để đảm bảo công bằng thuế**
Để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, chuyên gia đề xuất phân loại ngưỡng miễn thuế dựa trên tỷ suất lợi nhuận của từng ngành hàng:
* **Ngành thương mại:** Có thể áp dụng ngưỡng cao (tới 2 tỷ đồng) do biên lợi nhuận thấp.
* **Ngành sản xuất có tỷ suất trung bình:** Mức ngưỡng khoảng 1 tỷ đồng.
* **Ngành dịch vụ/sản xuất không nguyên vật liệu:** Mức ngưỡng khoảng 750 triệu đồng do biên lợi nhuận cao.
Cách tiếp cận này không chỉ đảm bảo nguyên tắc “người có thu nhập cao nộp thuế nhiều” mà còn tạo sự công bằng giữa các loại hình kinh doanh khác nhau.
**Bài toán ngân sách và quản lý vĩ mô**
TS Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, đưa ra cảnh báo về tác động ngược của chính sách. Nếu nâng ngưỡng lên 1 tỷ đồng, gần 97-98% hộ kinh doanh sẽ nằm ngoài diện chịu thuế. Điều này dẫn đến hai hệ lụy chính:
1. **Khó khăn trong quản lý hóa đơn:** Hộ kinh doanh không sử dụng hóa đơn chứng từ gây khó cho doanh nghiệp trong việc hạch toán chi phí hợp lệ.
2. **Bất bình đẳng với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME):** Doanh nghiệp SME phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kế toán và thuế trong khi có doanh thu tương đương hộ kinh doanh, tạo ra sự cạnh tranh không sòng phẳng.
**Hướng đi nào cho chính sách thuế?**
Thay vì chỉ tập trung vào việc chọn con số 1 hay 2 tỷ đồng, các chuyên gia tài chính cho rằng cần tập trung vào ba trụ cột chính:
* **Tính linh hoạt:** Quy định ngưỡng tối thiểu trong luật và giao Chính phủ quyền điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và thực tế kinh tế.
* **Khuyến khích chuyển đổi:** Thay vì chỉ miễn thuế, cần ưu đãi cho hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp (miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, hỗ trợ chi phí phần mềm, hóa đơn điện tử).
* **Minh bạch hóa:** Đẩy mạnh thanh toán không tiền mặt và kiểm soát dòng tiền để quản lý doanh thu thực tế, thay vì dựa hoàn toàn vào ngưỡng doanh thu định mức.
Việc hài hòa lợi ích giữa “khoan sức dân” và đảm bảo nguồn thu ngân sách bền vững chính là chìa khóa để chính sách thuế trở thành đòn bẩy cho sự phát triển của khu vực kinh tế hộ gia đình trong thời đại số.
