**Bức tranh tài chính ngân hàng 2024 qua góc nhìn kiểm toán**
Trong năm 2024, Ngân hàng Nhà nước đã điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, góp phần giữ lạm phát ở mức 2,7%, đảm bảo thanh khoản và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Lãi suất cho vay bình quân toàn hệ thống ghi nhận mức giảm tích cực, đạt 8,03% vào cuối năm 2024, giảm 1,23% so với năm 2023. Tuy nhiên, kết quả kiểm toán tổng hợp mới nhất từ Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đã bóc tách nhiều “điểm nghẽn” trong hoạt động của các tổ chức tài chính và tín dụng.
**Hệ lụy từ đầu tư ngoài ngành và nợ xấu chưa xử lý dứt điểm**
Báo cáo của KTNN nhấn mạnh, Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2021-2025” đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Một số đơn vị ghi nhận các khoản đầu tư tài chính kém hiệu quả, gây rủi ro cho bảng cân đối kế toán:
- **PVI và TCT CP Tái bảo hiểm Hà Nội:** Ghi nhận các khoản đầu tư hàng trăm tỷ đồng vào cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp hoặc tiền gửi tại các tổ chức tín dụng yếu kém (như Oceanbank) với khả năng thu hồi thấp, buộc phải trích lập dự phòng rủi ro lớn.
- **Chứng khoán MB:** Còn tồn đọng các khoản đầu tư vào doanh nghiệp chưa niêm yết từ trước năm 2012, trong đó nhiều doanh nghiệp mất khả năng liên lạc hoặc hoạt động không hiệu quả.
**Quản lý đất đai và tài sản công: Lãng phí nguồn lực**
Một vấn đề nghiêm trọng được KTNN chỉ ra là tình trạng quản lý đất đai lỏng lẻo. Nhiều cơ sở nhà đất tại các tổ chức như VDB (2,5ha), BIDV (2ha) và BHXH Việt Nam (25 cơ sở) đang rơi vào tình trạng để trống, bỏ hoang hoặc không còn nhu cầu sử dụng nhưng chưa được xử lý dứt điểm, gây lãng phí nguồn lực công.
**Sai lệch trong phân loại nợ và quản lý tín dụng**
Kiểm toán Nhà nước đã thực hiện điều chỉnh lại nhóm nợ tại một số ngân hàng thương mại (điển hình như BIDV) do việc phân loại nợ chưa phản ánh đúng thực trạng. Điều này cho thấy rủi ro nợ xấu tiềm ẩn vẫn là áp lực lớn đối với hệ thống ngân hàng. Ngoài ra, Ngân hàng Chính sách xã hội cũng bị điểm tên vì các khoản vay sai đối tượng, dù đã tích cực thu hồi nhưng vẫn phản ánh lỗ hổng trong quy trình thẩm định.
**Bất cập trong chi trả bảo hiểm và quản lý trang thiết bị y tế**
Bên cạnh lĩnh vực ngân hàng, KTNN cũng phát hiện những sai phạm trong công tác quản lý bảo hiểm:
* **Chi trả bảo hiểm xã hội (BHXH):** Phát hiện 2.128 trường hợp hưởng chế độ một lần không đủ điều kiện với số tiền 115,13 tỷ đồng.
* **Quản lý y tế:** Việc thanh toán chi phí dịch vụ kỹ thuật chạy thận nhân tạo gặp vấn đề lớn khi hàng nghìn máy chưa được kiểm định theo quy định, với số tiền thanh toán lên tới hơn 1.869 tỷ đồng.
**Kết luận**
Việc Kiểm toán Nhà nước chỉ rõ các tồn tại nêu trên là hồi chuông cảnh báo về quản trị rủi ro tại các tổ chức tài chính. Để đảm bảo an toàn hệ thống, các đơn vị cần sớm thực hiện các kiến nghị về xử lý nợ, thoái vốn khỏi các khoản đầu tư kém hiệu quả và chấn chỉnh công tác quản lý tài sản công, góp phần minh bạch hóa hoạt động tài chính quốc gia.
